کارشناسان، صحت همه‌پرسی محبوبیت نخست وزیر اسرائیل که نشان از حمایت ۳۰درصدی ایرانیان از روابط با اسرائيل دارد را رد کردند

نتانیاهو مدعی است این همه‌پرسی به سفارش وزارت خارجه‌ی تهیه شده… و همچنین نشان از حمایت ۴۸درصدی عراقی‌ها و حمایت ۳۰درصدی سعودی‌ها از روابط دارد… نشانه‌ی «تغییر عظیم» است؛ کارشناسان همه‌پرسی‌ها می‌گویند دستکاری شده است.

بنا به یک همه‌پرسی که روز یکشنبه از سوی وزارت خارجه اسرائیل منتشر شد تا نشان دهد رویکردی گرم در رابطه با اسرائیل در چند کشور عرب که از دشمنان اسرائیل به شمار می‌آیند موجود است، جهان عرب به سرعت به سمت پذیرش اسرائیل پیش می‌رود. اما شیوه‌ای که سوال‌های همه‌پرسی تنظیم شده‌، و شیوه‌ای که نتیجه‌ عرضه شده، به گفته‌ی کارشناسان همه‌پرسی، به شدت ایراد دارد و یکی از آنان با «پروپاگاندا» خواندن آن، تلاش وزارت خارجه را از رده خارج دانست و نظرش این بود که در راستای پیشبرد خوانش دولت از افزایش محبوبیت اسرائیل است.

بنا به گزارش خبری از سوی وزارت خارجه در مورد همه‌پرسی مزبور، جمعیتی ۴۸درصدی پاسخ‌دهندگان در عراق، ۴۲درصدی در امارات متحد عربی، ۳۰درصدی در عربستان سعودی و ایران مایل‌اند دولت‌های ایشان گونه‌ای «روابط» با کشور یهود ایجاد کنند.

ثبتنام برای دریافت خبرنامه روزانه از طریق ایمیل ثبتنام

رهبران و مقامات رسمی اسرائیلی، به رهبری بنیامین نتانیاهو نخست وزیر از این ارقام ابراز خشنودی کرده و آن را شاهدی بر افزایش محبوبیت جهانی اسرائيل و مقدمه‌ی عادی‌سازی روابط با دشمنان پیشین دولت یهود در جهان عرب دانستند.

همه‌پرسی مخدوش، به سفارش وزارت خارجه، در کمپانی آرآی‌دبلیو‌آی کانادایی، در ماه اکتبر تهیه شده است. از شماری از کاربران تصادفی اینترنتی از ۵۴ کشور پرسیده شده است آیا مایل به شرکت در یک همه‌پرسی‌ آنلاین هستند، و پاسخ‌های ۱۰۰۰ نفر از هر کشور، پایه‌ی تحلیلی قرار گرفت که روز یکشنبه در جلسه‌ی هفتگی کابینه پخش شد. مقامات گفتند پاسخ‌دهنده‌ها مطلع نبودند که این همه‌پرسی از سوی دولت اسرائیل انجام می‌شود.

نتانیاهو در جلسه‌ی هفتگی کابینه در اورشلیم با حضور مقامات ارشد وزارت خارجه، یافته‌های همه‌پرسی را به وزرا عرضه کرد و گفت «یافته‌ی اصلی آن است که در ۴۷ تا از ۵۴ کشور اکثریت مردم معتقدند پیوند با اسرائیل به سود کشور ایشان است. این تغییر عظیمی است».

نتانیاهو افزود «جالب اینجاست که میان نیمی از مردم کشورهای خاورمیانه که به همه‌پرسی پاسخ داده‌اند، از قدرت و امکانات اسرائیل تقدیر شده و باور دارند که کشور ایشان از رابطه با اسرائیل سود خواهد برد».

رویهم ‌رفته، بنا به این همه‌پرسی، حدود ۴۷﷼ از پاسخ‌دهنده‌ها از کشورهای عربی و ایران گفته‌اند به گمان آنها کشور ایشان از «نوعی از رابطه» با اسرائیل سود خواهد برد.

علاوه بر این، ۵۱٪ از پاسخ‌دهنده‌ها از خاورمیانه اسرائيل را یک «قدرت» و یا «سرمایه» به شمار آورده‌اند.

این رقم در آفریقا ۹۱٪ و در آمریکای شمالی ۸۲٪ است.

نتانیاهو، که وزیر خارجه نیز هست، گفت «این که من بارها و بارها می‌گویم قدرت اسرائیل در جهان رو به تصاعد است، یک چیزی می‌دانم که می‌گویم». «اسرائيل کشوری که همه به دنبال‌اش هستند، توسعه‌یافته است، و قدرتمند است، و حتی شهروندان کشورهایی که با ما روابط رسمی ندارند قدر منافع رابطه با اسرائیل را می‌شناسند. روز به روز به قدرت ما افزوده می‌شود و هر روز روابط تازه‌ای پیدا می‌کنیم».

بنا به این همه‌پرسی، به خصوص در سودان، نیمی از پاسخ‌دهنده‌ها گفته‌اند علاقمندند کشورشان گونه‌ای از روابط آشکار یا پنهان با اورشلیم داشته باشد. در عراق، این رقم ۴۸٪ بوده، در مراکش ۴۳٪، و در امارات متحد عربی ۴۲٪.

سی درصد از پاسخ‌دهنده‌ها از عربستان سعودی و ایران، علاقمند بودند کشورهای ایشان نوعی از روابط با دولت یهود ایجاد کند. کمتر از نیمی از پاسخ‌دهنده‌های لبنان‌ (۳۲٪) علاقمند به نوعی از روابط با اسرائیل بوده‌اند، این رقم در الجزیره ۲۰٪ بوده است.

پروپاگاندا است

بنا به اطلاعاتی که روز یکشنبه برای خبرنگاران ارسال شد، این همه‌پرسی از روی نمونه‌ تهیه شده و حاشیه‌ی خطای آن ۳.۳٪ است.

اما تکیه به همه‌پرسی آنلاین در خصوص عقاید عمومی جهان عرب، روش درستی نیست، زیرا به گفته‌ی تمار هرمان، مدیر مرکز عقاید عمومی و پژوهش‌های سیاست انستیتوی دموکراسی گاتمن اسرائيل، در بسیاری از کشورهای عربی بیشتر مردمان شهری و جوان و با تحصیلات بالاتر از متوسط هستند که به طور معمول از اینترنت استفاده می‌کنند.

وی گفت اگر چه همه‌پرسی‌‌های مخدوش و مرکب آنلاین ممکن است برای استنتاج نتایجی در جهان غرب کافی به نظر بیایند اما در خاورمیانه چنین نیست.

هرمان افزود، با وجود این، آنچه بیش از همه اشکال دارد این است که وزارت خارجه سوال مربوط به احتمال روابط با اسرائیل را «به شکلی ناصادقانه» پرسیده است.

سوالی که مقابل پاسخ‌دهنده‌ّای جهان عرب گذاشته شده، این است:
«دوست دارید چه رابطه‌ای «کشور شما» با اسرائیل داشته باشد؟»

سپس، این همه‌پرسی از پاسخ‌دهنده می‌خواهد از میان پنج پاسخ ممکن، یکی را برگزیند: چهارتا از پاسخ‌ها حاوی انواعی از رابطه است، و تنها یکی از پاسخ‌ها این ایده را به کل رد می‌کند.

هرمان گفت «وقتی سوالی را به این شیوه می‌پرسی، احتمال این که مردم جواب شماره‌ی پنج را انتخاب کنند بسیار کمتر است». به گفته‌ی وی، یک همه‌پرسی که تنظیم درست داشته باشد می‌بایست شمار برابر از پاسخ‌های مثبت و منفی ممکن را در دسترس پاسخ‌گو بگذارد. یا این که، در همه‌پرسی می‌شد از پاسخ‌دهنده‌ها خواست جامعیت‌ روابطی که مایل‌اند کشور ایشان با اسرائيل داشته باشد از ۱ تا ۱۰ امتیاز بدهند.

وی گفت «اما، دادن چهار جواب مثبت و یک جواب منفی، شیوه‌ی جانبدار است».

یک اسلاید-شو از سوی وزارت خارجه برای خبرنگاران ارسال شد، فقط درصد پاسخ‌دهنده‌هایی که یکی از چهار جواب را برگزیده‌اند را نشان می‌دهد. اما نشان نمی‌دهد که چه تعدادی موافق روابط عمومی، سیاسی، و امنیتی با اسرائيل هستند، و یا چه تعدادی موافق روابط مخفیانه‌ی تجاری هستند،‌ و غیره.

به عبارت دیگر، هنگامی که نمایش وزارت خارجه از همه‌پرسی نشان می‌دهد که ۳۰٪ از سعودی‌ها مایل‌اند رژیم آن کشور گونه‌ای از روابط با اسرائيل برقرار کند، ممکن است اکثر این ۳۰٪ خواهان آن باشند که روابط مخفی بماند – و بسیار محدود باشد.

هرمان گفت «عدم انتشار کامل همه‌پرسی، اقدامی غیرحرفه‌ای است». «در گزارش مطبوعاتی خود، می‌توانید روی جنبه‌هایی از همه‌پرسی که مایلید تأکید بگذارید. اما… می‌بایست متن منتشر شده می‌بایست شامل نتایج کامل همه‌پرسی باشد».

هرمان، که در دانشگاه آزاد اسرائيل علوم سیاسی تدریس می‌کند، گفت از نمایش همه‌پرسی وزارت خارجه تعجب نمی‌کند، و تصورش این است که دولت علاقه‌ی شدیدی به رد پیش‌بینی‌های مبنی بر انزوای بین‌المللی اسرائيل و «طوفان سیاسی» دارد.

وی گفت «این پروپاگاندا است».

میچل باراک، رئیس کمپانی همه‌پرسی کیوون مستقر در اسرائیل، بخشش بیشتری به خرج داد.
وی گفت «سیاست خوبی است که وزارت خارجه از پژوهش‌های بین‌المللی در تلاش‌های سیاست عمومی خود استفاده می‌کند». «اما به نظر می‌رسد که انتشار آن از سوی نخست وزیر، و تنها بخشی از نتیجه‌ی به دست آمده، بیشتر در راه حاسبارای داخلی اسرائیل بوده است»، و اشاره‌اش به عبارت عبری پروپاگاندای به سود اسرائیل است.

وزارت خارجه انتقادات را رد کرد.

نوآم کاتز، مدیر سیاست عمومی وزارت خارجه به تایمز اسرائیل گفت «نکته‌ی اصلی در این همه‌پرسی این است که به ما امکان می‌دهد تصویر بزرگ‌ را ببینیم، یا تصویر بزرگ‌تر را ببینیم – که هنگامی که پای جهان اسلام به میان می‌آید، فکر همه به دنبال مناقشات [اسرائيلی-فلسطینی] نیست.

وی افزود «مردم قادرند ورای مناقشات را ببینند، ببینند که اسرائيل سرمایه‌ای است که می‌تواند به سود آنها باشد. از بسیاری جهات، این بسیار امیدوارکننده است».

سخنگوی وزارت خارجه، امانوئل ناهشون گفت نتایج همه‌پرسی نشان «تغییرات عمیق» دارد، که به گفته‌ی وی از این واقعیت نشأت گرفته که بسیاری از عرب‌ها دیگر از اسرائیل نمی‌ترسند. با اشاره به شمار عظیم مردم جهان عرب که اسرائیل را روی فیس‌بوک دنبال می‌کنند، وی گفت این به معنای آزادی نزدیکی به کشور یهودی بیش از هر زمان دیگر است. وی گفت، همزمان بسیاری در جهان عرب به طور روزافزون، تلاش ایران بر گسترش سلطه‌‌ی خویش، و تروریسم اسلامی را دشمن اصلی می‌دانند. «این ارقام صد در صد خوب‌ هستند و امیدوارکننده‌اند و نشانه‌ای مثبت‌اند».

ماه گذشته، نتانیاهو گفت عقاید عمومی جهان عرب مانع اصلی عادی‌سازی روابط با رژیم‌های عرب است.
وی در یکی از نشست‌های کنست در تقدیر از روابط اسرائیل با مصر گفت «امروز بزرگ‌ترین مانع گسترش صلح در میان رهبران کشورهای پیرامون ما نیست. مانع، عقاید عمومی در خیابان‌های عرب است، عقاید عمومی‌ای که طی سال‌ها با تصاویر انحرافی و مخدوش از کشور اسرائیل، مغزشویی شده است».

«و پس از دهه‌های بسیار – مانند لایه‌های زمین‌شناسی – اکنون بسیار دشوار است که اسرائيل را از منظری واقع‌بین، با چهره‌ی زیبا و واقعی خودش بنمایانیم؛‌ از راه‌ کمک‌هایی که ما ارائه می‌دهیم، هم در منطقه و هم در آفریقا، در مأموریت‌های نجات، هم فناوری و هم در کمک به مجروحان سوریه – و هزاران هزاران نمونه‌ی دیگر. بسیار دشوار است که این لایه‌های زمین‌شناسی را حفر کنیم تا به حقیقت برسیم، و همین است که صلح همچنان در انجماد مانده است».