داعش در ۱۸ ماه گذشته ۱۰هزار مبارز خود را از دست داده است
بنا به ارزیابیهای گوناگون اسرائیلی، دولت اسلامی عراق و شام (داعش)، در ۱۸ ماه گذشته بیش از یکسوم مبارزین خود را از دست داده است.
وی ایساخاروف تحلیلگر امور خاورمیانه در تایمز اسرائیل و نیز در معروفترین تارنمای خبری اسرائیل «والا» است.
ائتلافهای روسیهمحور و آمریکامحور میگویند که داعش یکچهارم اراضی خود در سوریه و عراق، و بیش از یکسوم نیروهای خود را از دست داده است.
بنا به ارزیابیهای گوناگون اسرائیلی، سازمانی که خود را دولت اسلامی عراق و شام (داعش) مینامد، در ۱۸ ماه گذشته بیش از یکسوم مبارزین خود را از دست داده است. مقامات اسرائیلی و کشورهای غربی برآورد کردهاند که شمار جنگجویان این گروه در اوایل ۲۰۱۵ تقریبا ۲۵هزار نفر بوده است. برآورد اخیر اما این رقم را نزدیک به ۱۵هزار نفر میداند.
کاهش شمار مبارزین این گروه، علتهای مختلفی دارد. نخستین علت، اقدام نظامی مشترک روسیه و آمریکا علیه داعش در برخی بخشها است که ادعا شده تلفات بسیاری بر جا گذاشته و شمار زیادی را زخمی کرده است. در این حین، نبرد داعش با ارتش سوریه و حزبالله و نظامیان شیعی و ترکیه و کردها و ائتلاف عرب و مخالفان سوری نیز نیروهای زیادی از این گروه گرفته است.
گردش داوطلبان نیز تقریبا متوقف شده است. به نظر میرسد این نیز به عوامل چندی نظیر مداخلهی نظامی ترکیه در اراضی سوری در ماه گذشته مربوط میشود که عبور داوطلبان به این مناطق را دشوارتر ساخته است؛ شکست داعش در شهرهای عمدهای مانند فلوجه و رمادی و مینباج و پالمیرا نیز تصور شکستناپذیری داعش را خدشهدار ساخت؛ و اقدامات شدید کشورهای اروپایی علیه داعش نیز در توقف گردش داوطلبان موثر بود. خود داعش نیز در ایجاد این دشواریها دست داشته و حالا از حامیان خارجی خود میخواهد که در کشورهای مبدا خود بمانند و از همانجا علیه «کفار» مبارزه کنند.
این گروه با افت شدید درآمد نیز روبهرو است. درآمد این گروه در سال ۲۰۱۵ از صنعت نفت خام ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون دلار برآورد شده است. برآورد اخیر اما حاکی است که نیمی از درآمد داعش کاهش یافته است و درآمدهای احتمالی این گروه در سال ۲۰۱۶ از نفت خام تقریبا ۲۵۰ تا ۳۵۰ میلیون دلار است. اگر عایدی داعش از نفت خام، نیمی از درآمد این گروه را در سال ۲۰۱۵ تشکیل میداد، اکنون فقط یکسوم درآمد آن را تامین میکند.
داعش برای رفع این شکاف، مالیات جمعیتهای مخلی اراضی تحت کنترل خود را افزایش داده است. مقدار قابل توجهای از دستمزد مبارزین و مقامات را، بسته به درجهی «سرباز»، از ۳۰۰ دلار در ماه به ۵۰ تا ۱۵۰ دلار در ماه کاهش داده است. داعش در زیرساختهای شهری مانند برق و آب و دفع زباله و دادگاهها کمتر سرمایهگذاری میکند و مجبور شده است که تقریبا همهی منابع خود را وقف اقدامات نظامیاش کند.
این گروه جهادی همچنین در ماههای گذشته، بسیاری از کارکنان ارشد خود را از دست داده است؛ گفته میشود که کشتهشدن سخنگوی این گروه، ابو محمد العدنانی، در ماه آگوست ویرانکنندهترین خسارت وارده بر این گروه بوده است. العدنانی نهتنها سخنگوی داعش که همچنین فرماندهی عالیمقام این گروه نیز بود. وی از وقتی ابوبکر البغدادی، رهبر این گروه، خود را از حملات آمریکاییها پنهان ساخت، مسوول برنامهریزی و اجرای حملات تروریستی در خارج بوده است.
همهی این عوامل منجر به آن شد که داعش استراتژی خود را تغییر دهد. این گروه به جای حملات زمینی و هوایی و تسخیر اراضی جدید، به حالت دفاعی فرو رفته تا کنترل خود بر اراضی فعلیاش را تقویت کند و خندقهایی حرف کند و از بمبهای ویرانکنندهی نیروهای آمریکایی جان سالم به در ببرد. در لیبی که اصلیترین منطقهی داعش در بیرون از سوریه و عراق است، نیز اعضای این گروه شکستهای نظامی سختی را متحمل شدهاند.
اما داعش توانسته در زمینهی تدارکات و فرماندهی خود را نجات دهد. ساختار فرماندهی و کنترل این گروه هنوز فعالیت دارند (برخی از فرماندهان ارشد این گروه افسران ارتش صدام حسین بودند)، و البغدادی همچنان بر اریکهی قدرت است و ظاهرا در جایی در شهر رقهی سوریه پنهان شده است. ساختار دیوانسالاری داعش نیز نجات یافته است. گرچه قدرت داعش همچنان در سرازیری قرار دارد، اما هنوز دشوار است که پیشبینی کرد سقوط اصلی یا توقف فعالیت سازمانیافته داعش چه هنگامی روی خواهد داد.