پنجاه سال پیش، «فرشتههای گلی» به فلورانس سیلزده آمدند تا قرنها تاریخ یهودی را از نابودی نجات دهند
ساکنان محل در یادبود فاجعهی ۱۹۶۶ که شهر را از بین برد، و ۹۰ طومار تورات و ۱۵۰۰۰ از متون مقدس را تخریب کرد، مراسمی برگزار کردند.
ساکنان محل در یادبود فاجعهی ۱۹۶۶ که شهر را از بین برد، و ۹۰ طومار تورات و ۱۵۰۰۰ از متون مقدس را تخریب کرد، مراسمی برگزار کردند.
فلورانس، ایتالیا – صبح روز جمعه، ۴ نوامبر ۱۹۶۶، آندریا بلگرادوی ۱۸ ساله هنوز در خانهی موروثیشان، که روبروی کنیسهی اعظم فلورانس قرار داشت، در خواب بود. آن روز، روز ملی ایتالیا در یادبود پایان جنگ جهانی اول بود و مانند بسیاری از نوجوانان، بلگرادو فرصت را غنیمت دانسته بود که در رختخواب بماند.
اما صدای پدرش، فرناندو بلگردادو، خاخام اعظم فلورانس، خوابی که میدید را نیمهکاره گذاشت، و از خواب پراندش و با شتاب راهی کنیسهاش کرد. شایع شده بود که رودخانهی آرنو طغیان کردهاست و به سوی شهر سرازیر شدهاست.
همراه با چند نفر دیگر از مردم، بلگرادو و پدرش شروع به جمعکردن طومارهای تورات از داخل صندوقچههای کنیسه و به طبقهی بالا که بخش زنان بود، حمل کردند.
بلگرادو گفت «اما سطح آب همچنان بالا میآمد، هم از در جلو و هم از پشت کنیسه. وقتی تا بالای زانوهامان رسید، پدرم ما را صدا زد و یادآوری کرد که بنا به ارزشهای یهودی، هیچ چیزی ارزشمندتر از جان آدمیزاد نیست. همین شد که ما محل را ترک کردیم تا از خطر دور شویم».
و این شروع سیلی بود که بدترین فاجعهی طبیعی فلورانس در عصر مدرن را رقم زد، و به نقل از آژانس مطبوعاتی ملی ایتالیا شهر بدل شد به«دریاچهای بندگسیخته غرقه در تاریکی».
در بعضی از محلهها سطح آب تا پنج متر (۱۶ فوت) بالا آمد و در کنیسه به دو متر (۶ فوت) رسید – خانهها و مغازهها زیر آب رفتهبودند. سیل مجسمهها، برساختهها و اماکن هنری که شهرت جهانی داشتند، نظیر گالری آفیزی، پونت وکیو، بسیلیکا دای سانتا کروچی، تخریب کرد و خودروها، دوچرخهها، و انواع زباله را با خود کشاند.
بیش از سی نفر جان خود را از دست دادند، و هزاران نفر بیخانمان شدند، دهها هزار نفر بدون برق، گاز، و آب آشامیدنی ماندند. یک میلیون کتاب، از جمله ۱۵هزار کتاب و متن یهودی که در کتابخانهی جامعهی یهودیان و در آرشیوها جا داشت، به همراه ۹۰ طومار تورات که در چندین صندوقچهی مقدس در محل کنیسه نگهداری میشدند، از بین رفت.
در یادبود پنجاهمین سالگرد سیل آرنو، برخی از این کتابها به همراه اشیای یهودی، در نمایشگاهی به نام «و آبها، پس رفتند» (اسم نمایشگاه از آیهی ۸:۱ کتاب خلقت در تشریح وضعیت پس از طوفان نوح برگرفته شده). نمایشگاه در آخر اکتبر در کتابخانهی ملی فلورانس گشایش یافت و تا ۲۷ ژانویه ۲۰۱۷ بر پا خواهد بود.
آمبرتو دای جوآکینو که آنزمان ۲۵ ساله، و منشی مدرسهی یهودی محل بود گفت «یادم میآید صبح شبات از خانهام به سوی کنیسه میرفتم. هنوز سکوت آن روز را به خاطر دارم، سکوتی عمیق، و همه چیز پوشیده در لایهای از گِل سیاه.
در نیمهشب میان جمعه و شنبه، آبها پس نشستهبودند، و لایهای ضخیم از گل و فاضلاب و روغن دیزل که از گرمکنها و سیستمهای گرمایشی نشت کردهبود، به جا گذاشتهبودند.
تا آن وقت، مردم فلورانس، با کمک هزاران جوان که از سراسر ایتالیا، و از جهان، به سوی توسکانی روان شدند تا به مردم آسیبدیدهی شهر کمک کنند و میراث بینظیر هنری منطقه را حفظ نمایند، دست به کار شدهبودند. به آنها فرشتههای گلِی هم میگفتند، آنطور که جیوانی گرازینی روزنامهنگار در مقالهای در روزنامهی ایتالیایی کوریر دلا سرا، آنها را نامید.
در میان آنها یهودیان زیادی نیز بودند که مایل بودند به جامعهی یهودی فلورانس کمک کنند گنجیهی کتابها، طومارها، و اشیاء قیمتی که طی قرنها هدیه دادهشده و ارث رسیدهبود را نجات دهند.
سیسیلیا نیزا از اهالی میلان میگوید «با گروهی از دوستانام از مرکز جوانان میلان به فلورانس رفتم. چند ماه پیش از آن از دبیرستان فارغ التحصیل شدهبودیم و فکر میکردیم باید در این شرایط کمک کنیم. وقتی به محل رسیدیم، به ما کاغذ کربن دادند تا لابلای صفحههای کتابها بگذاریم. هزارها کتاب بودند، همه را بیرون کشیدهبودند روی میزها چیدهبودند که شاید خشک بشوند. منظرهای بسیار غمانگیز بود».
منظرهی ویرانی کنیسه، پیامدهای فاجعهبارتری را نیز در انتظار داشت.
گروههای مردان جوان جامعهی یهود رم نیز به فلورانس آمدهبودند. در میان آنها، لوسیانو کامرینو، از بازماندههای هولوکاست نیز بود، یکی از آن ۱۶ نفر که حملهی شوم نازیها در ۱۶ اکتبر ۱۹۴۳ به گتوی رم، زنده ماند. وقتی که منظرهی دهشتبار کنیسه را دید، کامرینو دچار سکتهی قلبی شد و همان شب، در چهل سالگی، در بیمارستان جان سپرد.
همچنان که مردم داوطلب تلاش میکردند کنیسه را از لایههای گل که همه جا را پوشانده بود پاک کنند، دهها پوستنوشته و طومار تورات را نیز گشودهبودند و پهن کردهبودند تا خشک شود. بعدها، طومارها به کنیسهی اعظم رم منتقل شدند تا در محلی تمیزتر با هوایی خشکتر آویخته شوند. به تدریج معلوم شد که تقریبا تمام این طومارها بیش از آن آسیب دیدهاند که قابل نگهداری باشند. در سپتامبر ۱۹۸۷ بنا به رسم یهودیان که متون مقدس آسیب دیده را دفن میکنند، در گورستان یهودیان ریفریدی فلورانس، دفنشان کردند. تنها سه تا از توراتها حفظ و مرمت شد – البته نه برای استفاده در آیین مذهبی – و اکنون در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شدهاند.
روی کتابهای کنیسه پودر تالکوم پاشیده بودند که آب و رطوبت را به خود بکشد، و دستمال کاغذی لای برگهای کتاب چیده بودند. چندین هزار از این کتابها نیز به رم بردهشد و در مرکز کتابشناختی اتحاد جوامع یهودی ایتالیا تا دههها حفظ شد.
در ۲۰۱۲، خیریهی اپرا دل تمپیو ابراجیو دای فیرنز، که مرمت کنیسهی فلورانس را به عهده داشت، پروژهای برای مرمت کتابها را تعریف کرد و این پروژه در نهایت از سوی بنیاد میراث فرهنگی یهودیان ایتالیا به انجام رسید.
ارزشمندترین کتابهایی که بازیابی و مرمت شدهاند اکنون در این نمایشگاه که از سوی بنیاد میراث فرهنگی یهودیان ایتالیا و کتابخانهی ملی فلورانس و با همکاری اپرا دل تمپیو، جامعهی یهودی فلورانس و اتحاد جوامع یهودی ایتالیا برگزار شده، به چشم میخورند.
متن کامل را در لینک زیر مشاهده کنید
http://www.timesofisrael.com/50-years-ago-mud-angels-came-to-flooded-florence-to-save-centuries-of-jewish-history/