هاشمی رفسنجانی مُرد

اکبر هاشمی رفسنجانی، از روحانیون بانیِ جمهوری اسلامی و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، غروب یکشنبه در بیمارستانی در شمال تهران درگذشت.

به گزارش خبرگزاری ایلنا، همزمان با تایید خبر مذکور از طرف محمد هاشمی، برادر اکبر هاشمی رفسنجانی، صدا و سیمای حکومتی ایران میز خبر مرگ هاشمی را در زیرنویس خبری خود ذکر کرد و از سه روز عزای عمومی در ایران خبر داد.

صدا و سیما جمهوری اسلامی اعلام کرد که آقای هاشمی حوالی ساعت ۶:۳۰ بعد از ظهر یکشنبه به صورت ناگهانی دچار ایست کامل قلبی شد، و تلاش پزشکان پس از یک ساعت و نیم عملیات احیاء بی‌نتیجه بود تا اینکه وی درگذشت.

ثبتنام برای دریافت خبرنامه روزانه از طریق ایمیل ثبتنام

برخی گزارش ها از شبکه های اجتماعی حاکی از درخواست یکی از دختران وی برای کالبدشکافی پدرش بوده، که این نقل قول هنوز تایید نشده است.

استوانه نظام، در لرزش و چرخش‌
تارنمای زمانه طی گزارشی نوشته که: اکبر هاشمی رفسنجانی، متولد ۳ شهریور ۱۳۱۳ در شهر رفسنجان، از اعضای اصلی «شورای انقلاب» در نخستین روزهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران بود.

او پس از انقلاب ۱۳۵۷ نقش پررنگی در نظام جمهوری اسلامی ایران داشت و از نزدیک‌ترین افراد به روح‌الله خمینی، نخستین رهبر جمهوری اسلامی، به شمار می‌رفت.

هاشمی در به قدرت رسیدن علی خامنه‌ای پس از مرگ خمینی نقش اصلی را داشت و به‌رغم مخالفت برخی از روحانیون عضو مجلس خبرگان، بنابر قولی مشهور با یک “نقل قول” از خمینی، زمینه در برازنده خواندن علی خامنه ای، زمینه رهبر شدن او را فراهم کرد.

‎به روایت برخی از اسناد منتشر شده از کشتار مخالفان سیاسی در دهه ۶۰ خورشیدی، هاشمی و احمد خمینی به دلیل نزدیکی به رهبر وقت جمهوری اسلامی، نقش پررنگی در این مسئله داشته‌اند.

هاشمی نخستین رئیس مجلس شورای اسلامی پس از انقلاب و از اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی نیز بود.

او پس از مرگ روح الله خمینی به مقام رئیس جمهوری ایران رسید و تا سال ۱۳۷۶ در این مقام حضور داشت.

فعالیت‌های برون مرزی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران برای ترور مخالفان خود در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی به شدت افزایش یافت. نام او در دادگاه ترور میکونوس در برلین مطرح شد و او به عنوان یک مقام آمر محکوم شد. او در آخرین کتاب خاطراتی که به نامش منتشر شد از باخبر بودن وزیر وقت اطلاعات از ترور شاپور بختیار پیش از رسانه‌ای شدن آن پرده برداشته است.

در انتخابات ششمین دوره مجلس شورای اسلامی گروهی از اصلاح‌طلبان نقدهای شدیدی به عملکرد او وارد کردند. مخالفت صریح نمایندگان نزدیک به جریان دوم خرداد با ریاست مجدد او بر مجلس شورای اسلامی سبب شد که هاشمی از حضور در مجلس ششم انصراف دهد.

ریاست او بر مجمع تشخیص مصلحت نظام به‌رغم پایان دوره ریاست جمهوری‌اش در سال ۷۶ از سوی رهبر جمهوری اسلامی تائید شد. تا پیش از این رئیس قوه مجریه همزمان عهده‌دار ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را عهده‌دار بود.

پس از این دوره جایگاه مجمع تشخیص مصلحت نظام که پیشتر مسئولیت حل اختلاف میان مجلس و شورای نگهبان را برعهده داشت، به «سیاستگذار کلان نظام» ارتقاء یافت.

هاشمی در دوره دوم انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ از محمود احمدی‌نژاد شکست خورد. ستاد انتخاباتی احمدی‌نژاد از او به عنوان نماد «فساد اقتصادی» و «مافیای قدرت» نام برد. هاشمی پس از این انتخابات در نامه‌ای به علی خامنه‌ای از آنچه که «هجمه تخریبی» علیه خود نام برده بود، انتقاد کرد. او پس از این انتخابات از جامعه روحانیت مبارز که یکی از بنیانگذاران آن بود، فاصله گرفت و به جریان اصلاح‌طلب نزدیک شد.

هاشمی در حالیکه نامزد انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ نبود اما در مناظره‌های تلویزیونی به شدت مورد حمله قرار گرفت. او در نامه‌ای سرگشاده به رهبر جمهوری اسلامی از «تخریب‌»هایی که علیه او صورت گرفته بود، انتقاد کرد.

رسانه‌های نزدیک به سپاه پاسداران و برخی از شخصیت‌های نظامی و سیاسی تندرو از هاشمی به عنوان یکی از افراد موثر در وقایع پس از انتخابات نام برده و خواستار محاکمه او شدند.

هاشمی ۲۶ تیر ۱۳۸۸ برای آخرین بار به عنوان «امام جمعه تهران» در نمازجمعه تهران حضور یافت. او در سخنان خود خواستار آزادی معترضان به نتیجه انتخابات و دلجویی از آسیب‌دیدگان در اعتراض‌های پس از انتخابات شد.

این سخنان و حضور معترضان در نمازجمعه با اعتراض تند دستگاه قضائی و رسانه‌های حکومت روبرو شد. هاشمی فروردین ۹۱ گفته بود که پس از چندبار دعوت از سوی ستاد نمازجمعه و پاسخ منفی، دیگر برای اقامه نمازجمعه دعوت نشده است.

به دنبال اعتراض‌های سال ۱۳۸۸ فائزه هاشمی یکی از فرزندان او بازداشت و به شش ماه زندان محکوم شد. مهدی هاشمی دیگر فرزند هاشمی نیز پس از انتخابات ۸۸ ایران را ترک کرد اما پس از بازگشت به ایران بازداشت و به زندان محکوم شد.

هاشمی سال ۹۳ در گفت‌وگو با روزنامه‌های جمهوری اسلامی و شرق گفته بود که مدافع شورایی شدن ولایت فقیه و رهبری در جمهوری اسلامی است.

او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شد. هاشمی گفته بود که برای ثبت‌نام در این انتخابات تا آخرین لحظات منتظر پاسخ رهبر جمهوری اسلامی مانده اما جوابی نگرفته است.

او در انتخابات خبرگان رهبری که اسفند ۹۴ برگزار شد، توانست بیشترین آراء حوزه انتخابیه تهران را به خود اختصاص دهد اما از رسیدن به مقام ریاست در این دوره از خبرگان بازماند.

هاشمی گفته بود که برای تاثیرگذاری در این مجلس و بحث بر سر تعیین رهبر آینده ضرورتی ندارد که حتما رئیس باشد.

هاشمی در چهارمین دوره مجلس خبرگان رهبری پس از مرگ علی مشکینی تا اسفند ۱۳۸۹ ریاست این مجلس را برعهده داشت. او در دوره بعدی به دلیل آنچه که مخالفت رهبر جمهوری اسلامی اعلام شد، نامزد ریاست خبرگان نشد. پس از مرگ مهدوی کنی نیز هاشمی در انتخابات داخلی خبرگان نتیجه را به محمد یزدی واگذار کرد.‎

آخرین صحبت‌های هاشمی رفسنجانی در دفاع از حسن روحانی است. روح او را باید در کالبد رئیس جمهوری فعلی مجسم دید. ادامه راه او بستگی به موفقیت روحانی برای پیروز شدن در انتخابات ریاست‌ جمهوری در بهار آینده دارد.

وی هفته ای پیش از مرگش، خواستار تغییر قانون اساسی جمهوری اسلامی شده بود.