روسها باور ندارند رئیس جمهور منتخب به وعده انتخاباتی خود عمل کرده و توافق اتمی را پاره کند
ایران و قدرتهای جهان آخرین گفتگوهای هستهای را تا پیش از رسمیت یافتن دولت ترامپ، برگزار میکنند.
وین، اتریش (خبرگزاری فرانسه) – ایران و قدرتهای جهان روز سهشنبه بر سر توافق هستهای ۲۰۱۵ که آیندهی آن با تحلیف قریب الوقوع دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور ایالات متحده و مرگ رئیس جمهور پیشین اصلاحطلب ایران، اکنون مبهم است، مذاکره کردند.
ترامپ که در ۲۰ ژانویه سوگند یاد خواهد کرد، عهد کرده است که توافق «وحشتناک» که قرار بر کاهش فعالیتهای اتمی ایران و دشوار ساختن هرگونه تلاش در تسریع توسعهی تسلیحات اتمی داشت، را «پاره کند».
مرگ اکبر هاشمی رفسنجانی در ۸۲ سالگی، روز یکشنبه، یکی از پشتیبانان پرنفوذ توافق در ایران را در زمانی از میان برداشت که ناخشنودیها نسبت به آهستگی روند لغو تحریمها مییابد.
خبرگزاری ایسنا مرگ او را «فقدانی عظیم برای اصلاحطلبها» خواند و آیتالله و رئیس جمهور سالهای ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۷ را «پدر اعتدال» خواند.
نشست روز سهشنبه در وین، شهری که میزبان توافق دشوار ژوئیهی ۲۰۱۵ بود، سیاستمداران ارشد از ایران، ایالات متحده، روسیه، چین، بریتانیا، و آلمان گرد هم آورد.
این چهارمین نشست است که برای بررسی پیشرفت توافق از زمان اجراییشدن آن در ژانویهی ۲۰۱۶ تشکیل شد و از تشکیل آن از سوی ایران در دسامبر پس تمدید دهسالهی تحریمهای ایالات متحده، درخواست شد.
هدف تحریمهای ایالات متحده در چارچوب قوانین تحریم ایران معلق نگاهداشتن بخشهای نفت و گاز ایران است، اما جمهوری اسلامی اسلامی این حرکت را «نقض» مفاد قرارداد به شمار میآورد.
همچنین محقق نشدن منافع اقتصادی که بنا بود بر اثر این توافق حاصل شود، ایران را ناامید کرده و آیتالله حسن روحانی را در روزهای پیش از انتخابات ماه مه، زیر فشار گذاشته است.
ایران موفق شده است که صادرات نفت را خود را افزایش دهد اما تحریمهای ایالات متحده در مورد مسائل غیرهستهای همچنان برجاست و باعث شده که بانکهای خارجی مایل به نقل و انتقالهای مالی سنگین با تهران نباشند.
سیاستمداران معتقدند دیدبان ایالات متحده میگوید ایران به تعهدات خود در چارچوب توافق عمل کرده است اگرچه دو بار از سقف مورد توافق آب سنگین، یکی از خنککنندههای رآکتور، فرا رفته و به سمت مرز بالاتری در اورانیوم میرود.
همهی چشمها به سوی ترامپ
اما اگر ترامپ این قرارداد که به گفتهی وی «بدترین قراردادی که تا به امروز مورد مذاکره قرار گرفته است» را پاره کند، همه شرط را خواهند باخت.
نظیر بسیاری از جمهوریخواهان، ترامپ به شدت به ایران مشکوک است، و به نظر میآید تصمیم خود را گرفته است که از متحدان نزدیک اسرائیل باشد که نخستوزیرش به شدت با این قرارداد جنگید.
در پی پیروزی چشمگیر وی در انتخابات در ماه نوامبر، فقط جزئیات برنامهی خود در این مورد را به زبان نیاورده، اما انتخاب وی برای ریاست سیا، مارک پمپئو، نظر خود را در این مورد به صراحت بیان کرده است.
پمپئو یک روز پیش از نامزدی خود برای این مقام، توئیت کرد «منتظر لحظهایام که قرارداد وحشتناک با بزرگترین حامی تروریستها را لغو کنم».
با وجود این، توافق کامل برای پارهکردن قرارداد آسان به دست نمیآید، و نه تنها به این خاطر قرارداد از سوی روسیه، که ترامپ مایل به ترمیم روابط با وی است، و نیز دیگر اعضای شورای امنیت سازمان ملل است، در قطعنامهای تأیید شده است.
سفیر روسیه در اتریش در سازمان ملل ولادیمیر وروکنف به خبرگزاری تاس روسیه گفت «کمپین انتخاباتی یک چیز است و مرحلهی بعدی که وی دولت تشکیل میدهد، چیز دیگری است».
وروکوف گفت «در این مرحله وی فرصت این را خواهد داشت که نگاهی دیگر به اسناد بیندازد و ببیند چگونه تنظیم شدهاند و موضع آتی خود را در برابر آن تعیین کند».
تحلیلگر سازمان کنترل تسلیحات کلسی داونپورت گفت به جای نفی یکپارچهی قرارداد، گام مناسبتر ترامپ «نابودی تدریجی» توافق است».
داونپورت گفت این روش «یک موقعیت تصاعدی ایجاد میکند که به تدریج ایران را تحریک به اعمالی کند که نقض قرارداد و شکست توافق به شمار میآید».