آیا اسرائیل قادر است در نقش “زمینهساز مناسب برای رشد کارآفرینان فناوری پیشرفته فلسطینیان” عمل کند؟
هدف یک طرح پژوهشی این است که کارآموزان فلسطینی دانش کافی برای ادارهی موفق و رقابتی راهاندازهای فناوری را جذب کنند و این دانش را با خود به خانه بازگردانند و فناوری پیشرفتهی فلسطینی را بنا نهند.
هنگامی که ساری طاها، ۲۸ ساله، دورهی مهندسی مکانیک خود را در دانشگاه بیرزیت کرانهی باختری شهر رام الله آغاز کرد، ته دلاش میدانست که پس از پایان تحصیلاتاش در چهار سال آینده، یا در عربستان سعودی دنبال شغلی خواهد گشت و یا امارات متحدهی عربی.
طاها شغلی در خلیج نیافت. اما، پیش از آن که شغلی شش ماهه در نیجریه پیدا کند، مدت کوتاهی در یک شرکت ساختمانی محلی کار کرد. پس از آن، به کشور خود بازگشت و در زمینهی مدیریت رستوران مشغول شد. دست آخر، تصمیم گرفت دوباره به مدرسه بازگردد و در انستیتوی تکنیون حیفا به تحصیلات خود ادامه دهد.
مشکلات ساری بخشی از چالش بزرگتری است که فلسطینیهای جوانی که مایلند جایی برای خود در بازار فناوری بیابند، با آن روبرویند.
بنا به گزارش پالترید در ،۲۰۱۴ دانشگاههای فلسطینی سالانه نزدیک به ۲۱۰۰ فارغالتحصیل فناوریهای اینترنتی دارند. اما در کرانهی باختری به اندازهی کافی شغل برای این همه نیست، و بنا به این گزارش، این فارغ التحصیلها «مهارت کافی» برای اشتغال در بازار محلی فناوری اینترنتی فلسطینی ندارند. نتیجه این میشدو که بیشتر آنها برای کار باید به کشورهای خلیج روی بیاورند. و آنجا نیز رقابت شدید است.
چهار سال بعد، و اکنون طاها سهام خود را در راهانداز فناوری که وی از آغازگراناش بود را فروخت و اکنون مشغول ایجاد اولین پارک فناوری فلسطینی است، و امیدوار است آن را به سیلیکون ولی کرانهی باختری تبدیل کند. شهر روابی، اولین شهر پیشطراحی شدهی فلسطینی که قرار است مدلی باشد از آنچه در کشور آیندهی فلسطین ساخته خواهد شد، قرار است میزبان این پارک باشد.
سرنوشت طاها، از اهالی اورشلیم شرقی، با برنامهی کارآموزی فلسطینی، که سه سال پیش با بودجهی از سوی یو.اس.ای.آی.دی راه افتاده، متحول شد. این طرح، فارغالتحصیلان فناوری اینترنتی فلسطینی را دستچین میکند و برای کارآموزی به شرکتهای چندملیتی و راهاندازهای اسرائیلی میفرستد.
هدف طرح این است که کارآموزان فلسطینی دانش کافی برای ادارهی موفق و رقابتی راهاندازهای فناوری را جذب کنند و این دانش را با خود به خانه بازگردانند و فناوری پیشرفتهی فلسطینی را بنا نهند.
فلسطینیهای محروم از منابع طبیعی، و محروم از کنترل مرزهای سرزمینی از آن خود، امیدوارند که فناوری پیشرفته بتواند نقشی اساسی در اقتصاد ناتوان ایشان بازی کند. بنا به بانک جهانی، تولید خالص داخلی فلسطینی (جی.دی.پی)، بیشتر به دلیل کاهش کمکهای خارجی، از ۲۰۱۳ به این سو افت داشته است.
تجربههایی که در کرانهی باختری به دست نمیآوری
طرح پی.آی.پی را یادین کافمن، مهاجر آمریکایی در اسرائيل که در ۲۰۱۱ از بنیانگزاران صدارا (در عربی به معنای پیشقراول)، اولین کمپانی سرمایهگذار که راهاندازهای فناوری فلسطینی را هدف قرار داد، پایه گذاشت.
۳۰میلیون دلار سرمایهای که صدارا جمعآوری کرد، و شماری از سرمایهگذارهای درجه یک نظیر جرج سوروس، استیو کیس بنیانگزار ای.او.ال، و پرزیدنت پیشین ای.بی جف اسکول، و نیز گوگل، سیسکو، و بانکهای سرمایهگذار اروپایی نیز پشتوانهاش را تشکیل میدهند، تا کنون شش کمپانی فلسطینی را حمایت کرده که سه تای آن شرکت راهانداز بودهاند.
اما طرح پیآیپی کافمن، که اولین دورهی کارآموزاناش را در تابستان ۲۰۱۴ آغاز کرد، هدفاش این بود که به بخش فناوری فلسطین گونهی دیگری از سرمایه را ارائه کند: تجربه.
کافمن در مصاحبهای با تایمز اسرائیل گفت «از طریق سرمایهگذاری در کمپانیهای فلسطینی دیدهام که استعدادهای جوان بسیاری از دانشگاههای فلسطین بیرون میآیند که هیچ شانسی برای اشتغال و تجربهآموزی در یک کمپانی بزرگ فناوری ندارند». «و این برای گسترش دانش حرفهای این فارغالتحصیلان جوان ضروری است».
کافمن، که در دههی ۱۹۸۰-۹۰ در خیزش فناوری اسرائيل به عنوان سرمایهگذار اولیه، نقش داشت، کارآموزی فلسطینیان در اسرائیل را به تجربههای پرباری که اسرائیلیها از کارآموزی در سیلیکون ولی با خود به خانه بردند، شبیه میکند.
کارآموزان پیآیپی دورهّای سهماههای میگذرانند که شامل کارگاهها و تورهای کمپانیها و ارتباطهای شبکهای و آموزشگری نیز هست. کافمن تأیید کرد که تجربههایی که فرد در چنین مدت زمان کوتاهی میآموزد، محدود است. و گفت «اما دست کم یاد میگیرد که کار در یک کمپانی بزرگ، چه طعمی دارد».
ندینه هندل، از فارغالتحصیلان سالهای پیش پیآیپی از اورشلیم شرقی که در دورهی کارآموزی در اینتل، در تولید نرمافزار کار میکرد، گفت این برنامه برای وی «تجربهای یگانه بوده … و به دست آوردناش در کرانهی غربی میسر نیست».
وی گفت «پیآیپی میکوشد شما را در میان متخصصهایی با تجربهی عمیق و گسترده در این صنعت قرار دهد تا با فضای بازارهای جهانی آشنا شوید».