شش سال از وقایع بازداشتگاه مخوف کهریزک گذشت، تا درنهایت متهم ردیف اول آن پرونده، که دادستان وقت تهران و مدیر نمونۀ دستگاه قضایی بود، از اتهامات معاونت در قتل و گزارش خلاف تبرئه شود.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، سعید مرتضوی، دادستان سابق تهران، با حکم محمدرضا کشکولی، قاضی شعبه نهم دادگاه کیفری تهران از دو اتهام مرتبط با پرونده کهریزک تبرئه گردید و بنا به اظهارات قاضی، قرار است حکم صادره ابتدای هفته آینده ابلاغ گردد.

وکیل یکی از قربانیان بازداشتگاه کهریزک، گفته است که به این حکم اعتراض خواهد شد.

طی سالهای گذشته، دادگاهی دیگر پیرامون بازداشتگاه کهریزک، سعید مرتضوی، علی‌اکبر حیدری‌فر و حسن زارع دهنوی (معروف به قاضی حداد)، سه مقام ارشد قضایی تهران در سال ۸۸ را به اتهام “بازداشت غیر قانونی” معترضان، به انفصال دائم از خدمات قضایی و پنج سال انفصال از خدمات دولتی محکوم کرده بود، که همان زمان سعید مرتضوی، متهم ردیف اول پرونده از اتهام “معاونت در قتل” تبرئه گردید و تنها به اتهام “گزارش خلاف واقع” به پرداخت ۲۰۰ هزار تومان جریمه نقدی محکوم شد.

پرونده مشهور به بازداشتگاه کهریزک، به قتل تعدادی از معترضان حوادث بعد از انتخابات سال ۸۸ مربوط است؛ که سعید مرتضوی، متهم ردیف اول این پرونده هیچکدام از اتهاماتش را نپذیرفت و گفت هیچ تقصیر و گناهی بر گردن وی و همکارانش نیست و حتی یک برگه دلیل هم برای اتهامات آنها وجود ندارد.

مروری بر پرونده
در جریان حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری، تعداد زیادی از بازداشت شدگان از جمله دستگیر شدگان روز ۱۸ تیر ماه به بازداشتگاه کهریزک انتقال داده شدند که در جریان شکنجه ها و آزارهای صورت گرفته، تعدادی از بازداشتی ها – از جمله محسن روح الامینی، فرزند یکی از اصولگرایان- جان سپردند.
مرتضوی، دادستان وقت تهران مرگ آنان را بر اثر “مننژیت” اعلام کرد، که این موضوع صریحا و سریعا توسط گزارش پزشکی قانونی تکذیب شد.
دادگاه کهریزک- منبع: تحول سبز
در گزارش های رسمی، از محسن روح الامینی، امیر جوادی فرد و محمد کامرانی به عنوان سه قربانی بازداشتگاه کهریزک نام برده شد، که بعد، عبدالحسین روح‌الامینی پدر محسن روح‌الامینی از قربانیان آن بازداشتگاه از قربانی چهارم این بازداشتگاه بنام رامین آقازاده قهرمانی خبر داد و گفت: “گزارش مرگ این فرد آن به دلیل آنکه ممکن بود وجدان عمومی جامعه جریحه دار شود، از سوی مسئولان منتشر نشد.”

بازداشتگاه کهریزک کجاست؟
بازداشتگاه یا سوله کهریزک، بازداشتگاهی در توابع شهرری (جنوب تهران) است که در دوران فرماندهی محمدباقر قالیباف بر نیروی انتظامی تاسیس شد و طی چندین سال در برهه های مختلف مورد بهره برداری قرار گرفت.
در دهه ۱۳۸۰ برای اولین بار در عملیاتی موسوم به “جزیره”، که با هدف پاکسازی منطقه خاک سفید تهران انجام شد، بسیاری از ساکنین آن محلۀ تهران – بنا به روایت برخی بازداشت شدگان وقت- در کهریزک مورد آزار و ضرب و شتم قرار گرفتند.
با به قدرت رسیدن محمود احمدی نژاد و آغاز به کار طرح موسوم به “ارتقای امنیت اجتماعی”، از آن محل برای نگهداری و تنبیه بسیاری از بازداشت‌شدگان استفاده شد؛ که اخباری هولناک پیرامون رفتار خشن با متهمان، از آن درز به بیرون کرد.

شرایط بازداشتگاه، شکنجه ها و آزار غیر استاندارد
طبق گزارش تعدادی از بازداشت شدگان قبلی و همچنین حوادث بعد از انتخابات، که در سایت کمیته گزارشگران حقوق بشر منتشر شد، این بازداشتگاه دارای یک سالن، ۸ اتاق، ۲ سالن قرنطینه، ۴ سوله فلزی و جمعیتی در حدود ۹۲۰ نفر زندانی بود که در دو سوله فلزی آن زنان بازداشت شده نگهداری می‌شدند.
کهریزک- منبع: جرس

گزارش های جمع آوری شده توسط مجموعه فعالان حقوق بشر و همچنین اظهارات مشابهِ تعدادی از بازداشت شدگان و حاضران در سوله کهریزک حاکی از آن بود که “زندانیان در بدو ورود به کهریزک، برهنه مجبور بودند روی سنگ و خار و خاشاک و آسفالت سینه خیز بدوند و همزمان مورد ضرب و شتم قرار می‌گرفتند یا تا حد ضعف “بشین پاشو” و “کلاغ پر” می‌رفتند.

سوله کهریزک فاقد آب آشامیدنی سالم، وسایل خنک کننده، هرگونه کف پوش، موکت و تخت، نور کافی، سرویس بهداشتی قابل استفاده و حمام بوده‌…غذا دو وعده در ساعت ۱۶:۳۰ و ۲۱:۳۰ میان زندانیان پرتاب می‌شد که شامل یک چهارم نان لواش و یک سیب زمینی بسیار کوچک (تقریبا ۵۰ گرمی برای هر نفر) بود. گاهی افرادی که ضعیفتر بودند و تاکنون این مکانها را ندیده بودند، به غذا هم دسترسی پیدا نمی کردند…در اثر سوءتغدیه زندانیان چنان وضعی پیدا کردند که با هر ضرب و شتم کوچکی بیهوش می‌شدند و بیشترشان یک سوم تا نصف وزن خود را از دست دادند.

به گزارش جرس، گزارش های مستند از زندانیان کهریزک که بعدها به زندانهای دیگر منتقل شدند از آن حکایت داشت که “هنوز به شرایط عادی برنگشتند و به انواع بیماریهای گوارشی مبتلا هستند. در کهریزک کمتر از نیم متر جا برای هر کسی بود و زندانیان گاهی مجبور بودند نوبتی بخوابند. ضرب و شتم زندانیان با باتوم، کابل ، سیم‌های برق بافته شده و شوک الکتریکی انجام می‌شد. دست و پای آنها را به صورت کمانی و قپانی می‌بستند و کتک می‌زدند. گاهی هم با دست و پای بسته آنها را تاب داده و پرت می‌کردند و گاهی کف پای زندانیان را می‌زدند و سپس مجبورشان می‌کردند روی پاهای ملتهب خود راه بروند. ..”

سازمان عفو بین الملل در گزارشی در این خصوص نوشته بود: براساس شواهدی قانع کننده، در بازداشتگاه کهریزک تعدادی از زندانیان، چه زن و چه مرد، هدف شکنجه های شدید قرار گرفتند اما حکومت، به جای رسیدگی به این تخلفات، بروز چنین وقایعی را تکذیب کرد، برای وادار کردن قربانیان به سکوت به ارعاب آنان دست زد و دفاتر کمیته ای را که مشغول رسیدگی به این وضعیت بود بست. (اشاره به دفاتر پیگیری شکنجه شدگان بعد از انتخابات بود که توسط کروبی و موسوی راه اندازی شده بود.) عفو بین الملل افزود “… مقامات امنیتی خانواده ابراهیم شریفی، دانشجوی ۲۴ ساله را که در صدد شکایت به مقامات در مورد تجاوز و شکنجه جسمی و روحی خود در کهریزک بود، مورد ارعاب و تهدید قرار دادند و یک هیات قضایی نیز اتهامات او را مجعول و دارای انگیزه سیاسی توصیف کرد به نحوی که آقای شریفی ناگزیر شد به خارج از ایران بگریزد.”

پرونده از کجا آغاز شد
بعد از انتشار اخبار و گزارش های گسترده ای پیرامون وضعیت هولناک، شکنجه های تکان دهنده و همچنین فوت چند تن از بازداشت شدگان حوادث پس از انتخابات در بازداشتگاه کهریزک، رهبر جمهوری اسلامی آن محل را “غیر استاندارد” خواند و دستور به تعطیلی آن داد. متعاقب آن، قوه قضائیه و مجلس نیز، دستور و وعدۀ پیگیری حوادث را صادر و هئیتی را مامور آن کردند. (گزارش این هیئت های تحقیق و تفحص، هرگز در اختیار عموم مردم گذاشته نشد.)

همان زمان مهدی کروبی، یکی از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری از هاشمی‌رفسنجانی رئیس وقت مجلس خبرگان خواست با تشکیل یک هیات به برخی شایعات و نحوه برخوردها با بازداشت‌شدگان رسیدگی شود. نامه ای که بعدها دستمایۀ حملات دامنه دار به وی شد.
کروبی بعد از نامه به هاشمی، مسئله شکنجه و آزار جنسی جوانان بازداشتی در بازداشتگاه کهریزک را مطرح کرد و از مجلس نیز خواست تا به این موضوع ورود کند، اما همان زمان به جای دخالت نمایندگان مجلس در موضوع، طیف وسیعی از افشا کنندگان و گزارش دهندگان فجایع صورت گرفته در کهریزک بازداشت شدند.

در ادامه پیگیری های صورت گرفته، البته تنها نام چند تن از کشته شدگان در بازداشتگاه مورد پوشش رسانه ای قرار گرفت، که خانواده های کامرانی، روح الامینی و جوادی فر موفق شدند پرونده ای در این خصوص تشکیل دهند.

پرونده ای که در نهایت به تبرئۀ سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران، مدیر نمونۀ دستگاه قضایی کشور و رئیس سازمان تامین اجتماعی در اواخر دوران ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد ختم گردید.