پژوهش دانشگاه تل آویو راهی یافته است تا هشدار-ده های-اولیه فراگستری سلولهای سرطانی مغزی را پیش از بدخیم-شدن شناسایی کند.

تومور بدخیم ملانوما مرگبارترین سرطان پوستی است؛ وقتی این تومور بدخیم در مغز فراگستری کند، مرگ اکثر این نوع بیماران حتمی می شود. مکانیسم رشد فراگستری اولیه و نحوه تعاملات سلول های فراگستر با ریز-محیط مغز، هنوز یک راز سر-به-مهر است.

اما پژوهش دانشگاه تل آویو راه تازه ای برای تشخیص ریزفراگستری های مغزی چند ماه پیش از دگردیسی آنها به غده های بدخیم و غیر قابل جراحی، یافته است. طبق این پژوهش، سلولهای ریز-توموری، اختریاختگی (یا واکنش طبیعی مغز به آسیب با جراحت) را در کنترل خود می گیرند تا موجب رشد فراگستری شوند.
دانشگاه تل آویو در بیانیه ای آورده که این اطلاعات ممکن است منجر به شناسایی سرطان مغزی در مراحل اولیه آن شود و درمان اولیه آن را ممکن سازد.

این پژوهش با سرپرستی دکتر نتا آرتص از گروه آسیب-شناسی دانشکده پزشکی تل آویو انجام شده و در مجله پژوهش سرطان منتشر شده است.

آرتص و گروه وی برای مطالعه و پیگیری فراگستری خودانگیخته ملانوما در مغز، از موش های آزمایشگاهی استفاده کردند. وی و شرکای وی تمام مراحل فراگستری را تحت مطالعه قرار دادند: شناسایی اولیه ملانوما در پوست، برچیدن تومور ابتدایی، انتشار ریزفراگستری سلول های سرطانی در سراسر بدن، شناسایی تومور، و نهایتا مرگ.

جالب این جاست که فن-آوری های امروزه نیز نمی توانند ریزفراگستری ها را تشخیص دهند. بیماران مبتلا به ملانوما که ملانومای اولیه شان برچیده شده، پس از چند ماه یا سال به وضعیت قبلی باز می گردند.

سلول های ریزفراگستر، پس از برچیدن تومور اولیه، در سراسر بدن پخش می شوند و به مغز یا اندام های دیگر می رسند، و این فراگستری چون در سطح ریز قرار دارد، قابل تشخیص نمی باشد. این سلول ها وقتی به ریزمحیط مغزی وارد می شوند، شروع می کنند به برقراری ارتباط خصمانه با سلول های این محیط تازه. و نهایتا زمانی که تومور ظاهر می شود، برای درمان آن دیگر بسیار دیر شده است.

آرتص دوره رشد اولیه سلول های ریزفراگستر انتشاریافته در اندام های دوردست را «جعبه سیاه» فراگستری می نامد. آرتص گفت «ما باور داریم که ابزاری برای شناسایی این جعبه سیاه یافته ایم. و چنین یافته ای برای توسعه رویکردهای درمانی و جلوگیری از بازگشت فراگستری مغزی، بسیار مهم است».

همه اندام های بدن دارای سیستم (یا سلول های) دفاعی هستند که سلول های مهاجم را شناسایی کرده و به هنگام آسیب دیدن بافت (مثلا در اثر سکته یا سرایت ویروسی)، به سمت آن بافت روانه می شوند. وقتی این سلول ها فعال شوند، پوست را به التهاب می اندازند.

آرتص گفت «در اولین مرحله فراگستری، ما شاهد اختریاختگی و التهاب هستیم. زمانی که بافت آسیب ببیند، مغز نیز تهاجم ریزفراگستر را دریافت می کند و التهاب (که مکانیسم دفاعی طبیعی مغز) را فعال می سازد. ما یافته ایم که متاسفانه التهاب موجب رشد سریعتر و نفوذ عمیقتر سلول های سرطانی می شود چون رگ های مغز نفوذپذیرتر از بخش های دیگر بدن هستند. ما یافته ایم که همه اینها در مراحل بسیار اولیه روی می دهند».

آرتص اخیرا در حال مطالعه جزئیات شیوه های مولکولی در واکنش زیست-شناختی مغز هستند تا بتوانند راهی برای جلوگیری از فراگستری پیدا کنند. آرتص گفت «امیدواریم بتوانیم ابزار تشخیصی که برای موش ها ساخته ایم را در مورد انسان توسعه دهیم. ما همچنین می کوشیم تا مولکول های هدفی را پیدا کنیم که به ما اجازه می دهند تا به جای درمان فراگستری، به جلوگیری از آن بپردازیم».