بنعلی ییلدریم می گوید برای عادی سازی روابط با اسرائیل «زود» است؛ مایل به هیچ تنش دائمی با همسایگان دریای سیاه و مدیترانه نیست

استانبول – نخست وزیر جدید ترکیه روز جمعه در حالی محتاطانه دست دوستی به سوی دشمنان ترکیه در منطقه دراز کرد و گفت به دنبال تنش های دائمی با همسایگان دریای سیاه و مدیترانه نیست که روابط این کشور با مصر و اسرائیل و روسیه و سوریه کاهش یافته است.

بنعلی ییلدریم، متحد نزدیک رئیس جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان، پس از احمد داووداغلو که سیاست قدرتنمایی ترکیه در منطقه را در پیش گرفته بود، در ماه مه به نخست وزیری رسید.

برخی تحلیلگران گفته اند که داووداغلو راه را برای ییلدریم هموار کرد تا سیاست خارجی مصالحه جویانه تری را پیش ببرد که به ترکیه اجازه می دهد تا روابط با دشمنان خود را بهبود داده و به دوران طلایی که طی آن با همسایگان خود «هیچ مشکلی» نداشت، بازگردد.

ییلدریم به نقل از روزنامه حریت در نخستین مصاحبه اصلی اش با گزارشگران ترکی گفت «اسرائیل و سوریه و روسیه و مصر …. ما نمی توانیم با این کشورها که هم-مرز ما در دریای سیاه و مدیترانه اند، دشمنی دائمی داشته باشیم».

«تصویر بزرگتر را ببین»
ترکیه که عضو کلیدی ناتو است، پیشتر روابط مستحکمی با اسرائیل داشت اما در دهه گذشته با اعتراض آنکارا به فعالیت نظامی اسرائیل در غزه، و حمله مرگبار ۲۰۱۰ کماندوهای نیروی دفاعی اسرائیل به یک کشتی حامل کمک به غزه، که جان ۱۰ کوشنده ترک را گرفت، این روابط رو به سردی گذاشت. نیروهای اسرائیلی به هنگام متوقف ساختن کشتی ماوی مرمره، که قصد شکستن محاصره دریایی غزه (که برای بازداری گروه تروریستی حماس از واردکردن اسلحه، تحمیل شده بود) را داشت، مورد حمله قرار گرفتند.

ییلدریم گفت دیپلمات های ترکیه برای عادی-سازی روابط این کشور با اسرائیل روی راه حلی کار می کردند که شرط اصلی اش رفع محاصره اسرائیلی است.
وی درباره این که عادی-سازی روابط با اسرائیل چه زمانی نتیجه خواهد داد، گفت «فکر نمی کنم فرصت باقی مانده خیلی طولانی شود».
خبرنگاران مطبوعاتی ترکیه مطرح کرده اند که به زودی شاهد پیشرفت هایی در این زمینه خواهیم بود، زیرا آنکارا پیش از آنکه وزیر امور خارجه ترکیه فریدون سینیرلی اغلو (منتقد سرسخت اسرائیل) در منصب جدید خود به عنوان نماینده ترکیه در سازمان ملل مشغول به کار شود، مایل به حل و فصل مسائل است.

روابط با روسیه نیز وقتی ترکیه در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۵ هواپیمای جنگی روسی را در مرز خود با سوریه سرنگون کرد، به پایین ترین حد خود پس از جنگ سرد رسید.

مسکو در آن زمان گردشگری به ترکیه را تحریم کرد، که بر گردشگری جنوب این کشور که عمدتا به گردشگران روسی وابسته بود، تاثیری مخرب نهاد.

ییلدریم گفت «ما باید به تصویر بزرگ نگاه کنیم. هیچ خصومتی بین مردم ما نیست. امکان بازگشت به روزهای قدیمی و افزایش روابط میان دو کشور موجود است».

اظهارت وی پس از آن که رئیس جمهور رجب طیب اردوغان در ماه جاری نامه ای به همتای روسی خود ولادیمیر پوتین فرستاد و روز ملی روسیه را به وی تبریک گفت، ایراد شد. این نخستین تماس در سطح بالا، پس از بحران سقوط هواپیمای جنگی روسیه بود.

روسیه تا کنون به سردی واکنش نشان داده، اما روزنامه ینی شافاک، که مدافع دولت است، روز جمعه گفت که ترکیه یک «نقشه راه» ۹گامی برای عادی-سازی روابط سیاسی و اقتصادی تا ۱ سپتامبر و برای روابط کامل تا ۱۵ دسامبر آماده کرده است.

«ترکیه خواستار رابطه با مصر است»
روابط ترکیه با مصر نیز پس از برکناری رئیس جمهور مصر محمد مرسی (متحد نزدیک آنکارا) در ۲۰۱۳ دچار رکود شد، و اردوغان اعلام کرد که رئیس جمهور عبدل الفتاح السیسی یک «حاکم جبار و نامشروع» است.
ییلدریم گفت آنکارا «کودتا»ی ۲۰۱۳ را هیچگاه نخواهد پذیرفت اما گفت «این نباید مانعی برای روابط تجاری بین کشورهای ما شود».
وی افزود «پیشرفت روابط به نفع مردم هر دو [کشور] است».

گزارشگران مطرح کرده اند که عربستان سعودی، متحد سنی و قدرتمند و نزدیک ترکیه، مایل به وساطت برای آشتی قاهره و آنکارا است.

ترکیه در مورد درگیری سوریه پیوسته خواستار کناره گیری رئیس جمهور بشار اسد بوده و با اقدام کردهای سوریه برای ایجاد منطقه خودمختار، مخالفت کرده است.
ییلدریم گفت «تمامیت ارضی سوریه برای ما مهم است».

وزیر امور خارجه مولود چاووش اوغلو روز جمعه در آنکارا با معاون وزیر امور خارجه ایالات متحده آنتونی بلینکن دیدار کرد، و طبق گفته منابع وزارت امور خارجه، نگرانی های ترکیه درباره حمایت ایالات متحده از شبه-نظامیان کرد در سوریه را به اطلاع وی رساند.

موضع ترکیه درباره سوریه این بوده است که برای ایجاد راه حل در این کشور، اسد باید بلافاصله کنار رود، و هرگونه اشاره ای مبنی بر آمادگی این کشور جهت اعتدال مواضع خود را رد کرده است.
یک مقام ارشد ترکی در هفته جاری گفت «اگر قرار باشد اسد بماند و دوباره خانواده شما را بکشد، آیا شما [به عنوان پناهنده] حاضر خواهید شد به سوریه بازگردید؟ غیرممکن است».