معاون دستگاه قضایی ایران و دیپلمات ارشد سابق می گوید “با توجه به نشانه های استیصال که از داخل ایران به آمریکا فرستاده ایم، باید منتظر مجموعه بسیار عظیمی از تحریم ها باشیم”.

پس از گذشت یک سال از حصول توافق برجام و بیش از شش ماه از اجرایی شدن آن، محمد جواد لاریجانی دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه به بررسی نحوه عملکرد دولت در راستای تعهدات و مذاکرات در دوره پسابرجام و چگونگی روند پیشروی آن و عواقب محتمل در راستای سیاستهای فی ما بین ایران و طرفین مذاکره پرداخته که طی سخنانی سعی بر تشریح این مسئله نموده است.

بنابر گزارش خبرگزاری تسنیم، لاریجانی در صحبت های خود در این خصوص آورده است: «اگر ما سایت‌ ها و سیاسیون را در موضوع مذاکرات هسته ‌ای با یک محکی ارزیابی کنیم، ملاحظه می‌ کنیم که بعضی ‌ها به طور کلی سینه چاک این مذاکرات بودند. اینها هیچ وقت باب محتوای آن را باز نکردند و کمترین بحث را در مورد محتوای مذاکرات داشتند، با این حال تا می ‌توانستند به حواشی پرداختند و شعارهایشان هم این بود که “برجام یک افتخار ملی است”، “دنیا در مقابل ایران زانو زد”، “تابوی مذاکره با آمریکا شکست”، “ما می‌ توانیم در اقتصاد جهانی مندرج شویم”، “سرمایه گذاری در ایران خوب شد”، “دلواپسان به کنج رفتند” و مسائلی از این دست. درست و غلط بودن این شعارها مهم نیست بلکه مهم این است که هیچکدام از اعضای این طیف در این جعبه را باز نکردند تا ببیند داخل آن چیست. این جعبه فقط اسناد نیست، خود توافق برجام و قطعنامه 2231 حدود 200 صفحه است اما مطالعه صرف اینها هم حتی کافی نیست بلکه برای فهم آن باید بخش زیادی از وقایع در نظر گرفته شود. گروه دیگری هم بودند که صرفا دنبال آن هستند که جایی از برجام خراب شود تا آن را عَلَم کنند. دوستانی که با آقای احمدی ‌نژاد و سایت‌ های نزدیک به آنها کار می‌ کنند از این دسته هستند. اینها حرفهایی می ‌زنند که بنده تعجب می‌کنم، زیرا خود ایشان در سال‌ های آخر ریاست جمهوری‌ اش بدتر از این برجام را پیشنهاد می ‌کرد. احمدی‌ نژاد پیشنهاد داشت همه مواد غنی‌شده هسته ‌ای را یک جا بدهیم و خودش هم با اوباما مذاکره و مسئله را حل کند. مشخص است که این نوع نقد نیز، نقدِ به درد بخور و کارسازی نیست».

وی در ادامه افزود: «سومین نقد غیر قابل قبول هم مربوط به آنهایی است که می ‌خواهند به گونه‌ ای صحبت کنند که “نه سیخ بسوزد و نه کباب”. اینها هیچ وقت نگفتند که برجام چرا بد است و یا چرا خوب است. معمولا می ‌گویند مذاکراتی انجام شد و برجام یک چیز خوب دارد و یک چیز بد. حالا اگر جو منفی بالاتر بود می ‌گویند کفه بدی ‌اش سنگین ‌تر است ولی اگر این جو پایین بود می ‌گویند چیزهای خوبش بیشتر است. اگر رسانه‌ ها و مطالب و صحبت‌ های برخی سیاسیون را چه در اصولگرایان و چه در اصلاح‌ طلبان نگاه کنید متاسفانه خیلی‌ ها جزو این دسته هستند. و اکثر اصلاح‌ طلبان هم بیشتر سعی می‌ کنند کلاهی از این نمد برای خودشان درست کنند».

لاریجانی با بیان اینکه دولت با رسیدن به این جمع ‌بندیِ اشتباه که “رئیس جمهور آمریکا واقعا می‌خواهد مسئله هسته‌ ای حل شود و به این جهت جمهوری اسلامی به آمریکا اعتماد کرد”، گفت: «ما نباید به آمریکا اعتماد می ‌کردیم؛ این موضوع را رهبری در طول مذاکرات همواره هشدار داد و به شکل کارشناسانه فرمود».

وی همچنین در خصوص طرح شکایتِ وزارت امور خارجه از دولت آمریکا به سبب آنچه که جمهوری اسلامی “عدم اجرای تعهدات طرف مقابل” می خواند، اظهار داشت: «براساس مدارکی که ما از مذاکرات داریم وزارت خارجه روزگار سختی دارد برای اینکه حتی یک شکایت را بتواند مطرح کند. آمریکایی ‌ها به اندازه کافی متن را سوراخ کرده‌ اند و این متن قابلیت انعطاف در مسائل اصلی را در خودش قرار داده است. در این سمت نه وزارت خارجه و نه مجلس شورای اسلامی نقاطی که می ‌بایست تعیین می‌ کردند تا موضع و فکت‌ شیت ما باشد و بتوانیم بعدا بر اساس آن شکایت کنیم را تدوین نکردند. لذا من با وزارت خارجه ایران از این جهت احساس همدردی دارم. در حالی که آمریکایی‌ ها کلا زیرآب همه تعهدات را خیلی خوب می‌ زنند ولی این طرف کاری نمی‌ تواند انجام بدهد».

محمد جواد لاریجانی در بخش دیگری از صحبت هایش در مورد موضوع ارزیابی دستاوردهای دولت و به طور اخص مراودات تجاری و اقتصادی در پی مذاکرات هسته ‌ای، گفته است: «اول اینکه، باید بدانیم که گشایش‌ ها همه حقوق مسلّم ملت ما بوده که استیفا شده و هرگز صدقه یا هبه آمریکا نباید به‌ حساب بیاید و بعد باید این مسئله را متذکر شد که آنچه عمل شده درصد بسیار کوچک و ناقصی از تعهدات آمریکا و متحدان وی است در حالیکه ما عمده تعهدّات خود را انجام داده ‌ایم. نکته دیگر این است که آمریکا ساختار تحریم‌ ها را کاملا نگه داشته است و قصد ندارد در آینده نزدیک آنها را بردارد و برای این کار چند دلیل عمده دارد. دلیل اول اینکه: سند سازی ناقص و “بد تعریف”- ill-defined برجام و قطعنامه2231 این امکان را به آمریکا می ‌دهد که قطره چکانی با ما رفتار کند و پیچ آن در دست آمریکا باشد. این امر قدرت تحمیل فراوانی را به سیاستمداران واشنگتن می ‌دهد.
دلیل دوم این است که: برای آمریکا تجربه مذاکرات هسته ‌ای قابل تکرار به عنوان یک مدل در زمینه‌ های دیگر نیز می ‌باشد. بخصوص در نوبت بعد، مسئله توان نظامی و موشکی ایران است. برای اجرای این سیاست، که از‌ آن به برجام 2 تعبیر شده است، باید ساختار تحریم‌ ها زنده باشد. بخصوص با ارتباط دادن بسیاری از تحریم‌ های هسته ‌ای به مسئله موشکی می ‌توان تحریم‌ ها را نگه داشت و صرفا “برچسب” آن را عوض کرد. و دلیل سوم، گشایش اقتصادی در ایران مایه تقویت جمهوری اسلامی است و این امر برای غرب بسیار ناخوشایند است، لذا مواهب برجام باید “قطره چکانی” و “تحت کنترل شدید آمریکا” به ما برسد وآنچه رسیده همه از این مسیر بوده».

وی در ادامه سخنان خود افزود: «توجّه به نکات فوق گشایش‌ های انجام شده نه تنها محدود و مضیّق است بلکه “کاملا غیرقابل اطمینان” است. جمهوری اسلامی بهای بسیار سنگینی برای تحقق توافق هسته‌ ای داده است و اگر بنا بود شرایط این چنین باشد و قرائت آمریکا از برجام پایه عمل قرار گیرد حتما موضع جمهوری اسلامی چیز دیگری بود و آنچه ما پرداخته‌ ایم، از انهدام اراک، تعطیلی فردو، انهدام صدها دستگاه سانتریفیوژ و از همه مهمتر تقریبا تعطیلی تحقیق و توسعه جدی و مهار توسعه فنی- علمی در زمینه هسته ‌ای برای قریب دو دهه، اینها هرگز با رفع قطره چکانی محدودیت‌ ها و حفظ ساختار تحریم و کنترل همان قطرات محدود همخوانی ندارد. به قول دکتر علی لاریجانی “مروارید غلطان دادیم و آب نبات دسته ‌دار گرفتیم” چرا که آمریکایی‌ ها تئوری ‌شان این است که قطره قطره اجازه دهند ما دهانمان گاهی شیرین شود، ولی هرگز ساختار تحریم‌ را برندارند».

لاریجانی همچنین مدعی شد: «آمریکایی‌ ها الآن به مسائل بسیار فراتر از هسته‌ ای فکر می ‌کنند. آمریکایی‌ها احساس می‌ کنند تحریم ‌ها توانست ایران را مستأصل کند و اگر ایران مستأصل نبود هرگز به پای مذاکره نمی‌آمد. و موضوع این است که مسئله هسته ‌ای در انتهای لیست خواسته‌ های آمریکا از ایران بود، و آنها چیزهایی بسیار فراتر از آن را از ما می‌خواهند. بدین ترتیب با توجه به نشانه ‌های بدی که مبنی بر استیصال فرستادیم، باید منتظر مجموعه بسیار عظیمی از تحریم‌ ها باشیم».

دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضائیه در نهایت با این ادعا که “روح برجام خیلی کثیف است”، تاکید کرد: «روح کثیف برجام این‌ است که توانمندی هسته ‌ای ما را از بین ببرند، ما را در منطقه از پشتیبانی فلسطین و جبهه مقاومت بازدارند، نظام اقتصادی ما را در داخل کشور در حد انفجار ببرند و نهایتا نظام اسلامی ما را دچار چالش جدی کنند. پس روح برجام را کاملا شفاف می ‌بینید که چه چیزی است. متن آن هم به آن وضعیّت است که گفتیم و روحش نیز به این کثافتی است که می ‌بینید. این واقعیتی است که روی میز راجع به برجام داریم».