ماه گذشته، کمک های غذایی برای 229 هزار پناهنده ای که زیر خط ملی فقر در ترکیه، اردن، لبنان به سر می بردند، قطع شد.

شمار روزافزونی از پناهنده های سوری از اردن به کشور جنگزده خود باز می گردند. با کاهش شدید کمک ها، نه امکان تامین نیازهای اولیه خود در تبعید را دارند، نه پولی برای پرداخت به قاچاقچی که آنها را به اروپا برساند، و یا به سادگی دلتنگ وطن خود اند.

مسؤولان کمکرسانی و پناهنده ها می گویند، شمار بازگشتی ها، و افزایش مهاجرت به اروپا، نشانه وضعیت غیرقابل تحمل در کشورهای پناهنده پذیر منطقه است.

اتحادیه پناهندگی نروژ تخمین کرده است که نزدیک به 4هزار پناهنده در ماه آگوست از اردن به سوریه بازگشته اند. این رقم دوبرابر تعداد پناهندگانی است که ماه گذشته بازگشته بودند. پیتر کوستوریز مدیر کشوری اتحادیه پناهندگی نروژ در اردن، اظهار داشت “این مساله بسیار نگران کننده است و نشان آن است که وضعیت خانواده های سوری در کشورهای همسایه تا چه اندازه دشوار است،”.

افزایش شمار بازگشتی ها زمانی آغاز شد که سهمیه غذایی پناهندگان در اردن به شدت کاهش یافت. در ماه آگوست به 229 هزار پناهنده سوری در کشورهای پناهنده پذیر منطقه، که زیر خط فقر زندگی می کردند، گفته شد دیگر سهمیه غذایی دریافت نخواهند کرد. سهمیه غذایی بسیاری دیگر از پناهنده ها نصف شده است.

بیش از 4 میلیون سوری از جنگ داخلی در کشور خویش، که اکنون به پنج سال رسیده است، گریخته اند. شمار زیادی از آن ها در ترکیه، لبنان، اردن پناهنده شده اند، و بخش اعظم آنها در نواحی شهری سکونت داده شده اند. این پناهنده ها طبق قوانین پناهندگی مجوز کار ندارند، و برای تامین مایحتاج اولیه به کمک مالی و کار سیاه تکیه دارند. کاهش شدید کمک ها، از سوی سازمان های کم-بودجه، به ویژه برنامه جهانی غذا، فاجعه آفرین بوده است. کوستوریتز اظهار داشت “بسیاری از خانواده ها چاره ای به جز بازگشت به کشور جنگزده خود ندارند، که با خطرهای امنیتی زیادی همراه است. و یا گذشتن از مدیترانه، که سفری خطرناک است. این در واقع یک انتخاب نیست، بلکه اقدامی از روی استیصال برای حفظ خانواده است”.

در اردن، بیشترین آسیب قطع کمک های غذیی به بیش از یک میلیون پناهنده که در شهرها سکونت داده شده بودند، رسید. اما در وضعیت 100هزار پناهنده ای که در کمپ ها جای داده شده اند تغییر زیادی داده نشده است.

کمیساریای پناهندگی سازمان ملل متحد از افزایش شمار پناهنده های بازگشتی نگران است.

اندرو هارپر، رئیس آژانس پناهندگی سازمان ملل در اردن اظهار داشت “این یک انتخاب خطرناک است،”. وی گفت بازگشت پناهنده ها که بیشترشان زن و کودک اند، به کشوری جنگزده مثل سوریه “نشان از شکست سیستم حمایت بین المللی دارد”. معلوم نیست چه تعدادی تصمیم به ماندن در سوریه دارند و چه تعدادی به طور موقت برمی گردند. بعضی از این پناهنده ها به مسؤولان یو ان اچ سی آر گفته اند برمی گردند تا اموال و املاک خود را بفروشند و هزینه قاچاقچی برای رفتن به اروپا را بدهند. بعضی دیگر می خواهند در سوریه باقی بمانند.

یک مقام رسمی ترکیه که مایل نیست نامش فاش شود، گفته است 94 هزار پناهنده سوری سال گذشته ترکیه را به مقصد سوریه ترک کردند. نیمی از این تعداد به شهر مرزی کوبانی، که در اوایل 2015 از کنترل دولت اسلامی خارج شد، می روند.

سازمان بین المللی مهاجرت اعلام کرد بیش از 175 هزار پناهنده سوری، از کشورهای پناهنده پذیر منطقه، از راه های آبی شرقی ترکیه، در فاصله ژانویه تا آگوست امسال، به یونان رفتند، و حدود 7 هزار نفر از مسیر آفریقای جنوبی به ایتالیا سفر کرده اند. به گفته آی او ام، شمار 534 هزار مهاجر در این فاصله زمانی از راه دریا به اروپا رسیده اند.
آماری که از ترکیه و لبنان در خصوص تحرک پناهنده ها به دست رسیده دقیق نیست.

کمیساریای عالی پناهندگی اظهار داشت به باور این سازمان، بیش از 2 میلیون از سوری ها در ترکیه مستقر خواهند ماند زیرا وضعیت معاش در ترکیه بهتر از اردن و لبنان است.

شمار پناهنده های ثبت شده در لبنان از ژانویه تا کنون 140 هزار از 000،870،1 کاهش یافته است. مقامات سازمان ملل گفته اند هنوز نمی دانند به سر این تعداد چه آمده و کجایند.

روزانه صدها تن سوری لبنان را با کشتی به قصد ترکیه ترک می کنند؛ پیش بینی می شود مقصد نهایی اروپا باشد. پناهنده های ساکن یکی از مناطق بیرون گفته اند خانواده هایی را می شناسند که شهر را به مقصد اروپا ترک کرده اند، اما نشنیده اند کسی به سوریه برگشته باشد.

بازگشت به سوریه یک بلیط یک طرفه است. هیچ کدام از سه کشور پناهنده پذیر منطقه به پناهنه اجازه عبور مجدد از مرز خود را نمی دهند.