سخنرانی نتانیاهو در کنگره، مستحکم شدن خطوط حزبی، و لابی شدید رییس جمهور مخالفت با توافق را برای سناتورها دشوار ساخت رییس جمهور در پایان دوره ریاست جمهوری، جناح مقتدر مخالف، انتخاباتی در اوج: با این ترکیب نمی توان معجزه ای از کاخ سفید انتظار داشت.

با وجود این در هفته ای که گذشت باراک اوباما رییس جمهوری آمریکا هنگامی که سناتورهای دموکرات تلاش جمهوریخواهان را برای گذاشتن رای منفی به توافق هسته ای روی میز رییس جمهوری مسدود کردند، پیروزی عظیمی را نصیب خود کرد. جمهوریخواهان سرخورده ناچار دو مورد مربوط به مساله که سرنوشت مبهمی داشت را تصویب کردند.

پیامدهای آن به خصوص به خاطر پیشینه کاخ سفید در اقدامات ناموفق قانونی در کاپیتول هیل، و رییس جمهوری که رابطه فعال حتی با سناتورهای هم-حزب خود، دموکرات ها نداشته است، بسیار قابل توجه است.

بنا به گفته مقامات دولتی، قانونگزاران هر دو حزب، وضعیت این بار متفاوت بود و دلایل آن شامل قانون، سیاست، و رییس جمهوری که مصر بود یک پیروزی بزرگ در آخرین مراحل قدرت خویش در سیاست خارجی میراث بگذارد.

اوباما به همه کاری برای متحد کردن دموکرات ها در پشتیبانی از توافق دست زد از جمله نامه نگاری و پرواز با سناتورها در هواپیمای ایر فورس وان به افریقا. رهبر اقلیت های مجلس نانسی پلوسی در ماه آگوست نام 57 نماینده دموکرات را به کاخ سفید داد. اوباما با تک تک ایشان تماس تلفنی گرفت.
آلن لاونتال نماینده دموکرات مجلس و عضو کمیته امور خارجی مجلس که از سوی هر دو جناح مورد لابی سنگین قرار گرفته بود و در نهایت رای خود را در موافقت با توافق هسته ای اتخاذ کرد، گفته است «این یک پیروزی برای کاخ سفید بود. این حرکت چون جواهری بر تارک دستاوردهای سیاست خارجی کاخ سفید می درخشد.»

رییس جمهور از حمایت پروسه بغرنج بازرسی کنگره برخوردار بود که به نمایندگان دموکرات قدرتی غیرمعمول بخشید. وی این بار نیز از سوی همان رهبرانی در کاپیتول هیل حمایت شد که در زمان اصلاحات قانون درمان وی در گسل تلخی که در 2010 در کنگره ایجاد شد، برخوردار بود.
برخی از معاونان جمهوریخواهان کنگره توافق ایران را به نام «لایحه سیاست خارجی/درمانی اوباما» می خوانند زیرا این لایحه در تقابل با اتفاق آرای مخالف جمهوریخواهان به دست آمد و دموکرات ها می بایست تا سالیان آینده از آن دفاع کنند. مخالفان سرخورده می گویند امکان پیروزی موجود نبوده است.

هدف قرارداد با ایران که برای تنظیم آن سال ها وقت صرف شده بود محدود کردن برنامه هسته ایران در ازای بیلیون ها دلار از لغو تحریم های بین المللی است. از ابتدا این قرارداد با مخالف شدید جمهوریخواهان روبرو بود.

همراه با پیشرفت مذاکرات در سال جاری، با وجود آن که طبق سنت، امور خارجه آمریکا از سیاست های حزبی مبرا است، و ایالات متحده همراه با پنج کشور دیگر، انگلیس، آلمان، فرانسه، روسیه، و چین در این مذاکرات شرکت داشت، تقابل حزبی در این کشور شدید شد.

در ماه مارس، جمهوریخواهان سنا به رهبری سناتور جوان، تام کاتون، با انتشار یک نامه سرگشاده به رهبران ایران و هشدار درباره محدودیت های هر گونه قراردادی با اوباما، خشم کاخ سفید و سناتورهای دموکرات را برانگیختند.

در همین ماه، نخست وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو به دعوت سخنگوی سنا جان بهنر در کنگره سخن گفت و علیه توافق هشدار داد. این سخنرانی بدون هماهنگی با کاخ سفید برگزار شده بود. در طول این سخنرانی پلوسی آشکارا خشمگین بود.

با سخت تر شدن خطوط حزبی، این دو واقعه به سناتورهای دموکرات اجازه ندادند در آخرین لحظات به اوباما پشت کنند. در روزهای بعد از نهایی شدن قرارداد در ماه جولای برای نظارت بر ارتباطگیری با کنگره، در زیرزمین جناح غربی کاخ سفید یک مقر فرماندهی تشکیل دادند این محل «اتاق ضد جنگ» نام گرفت و محل تجمع کارکنان کاخ سفید با لیستی از سناتورهای موافق و مخالف توافق هسته ای شد.

اوباما و مقامات بلندپایه در ارتباط دایم با رهبر اقلیت های سنا و همتای شماره 2 وی و همچنین سناتور پلوسی بودند.
هنگامی که سناتورها برای تعطیلات ماه آگوست واشنگتن را ترک گفتند، علیرغم مخالفت های سناتور بلندپایه یهودی دموکرات، چاک شومر، کاخ سفید با رعایت جانب احتیاط، اما نسبت به اوضاع خوش بین بود. با وجود پراکنده بودن سناتورها در سراسر کشور، وزیر انرژی، ارنی مونیز بدل به موثرترین پیغام رسان دولت شد. مونیز، دانشمند فیزیک اتمی با موهای پف کرده که همیشه بیرون از فضای سیاسی قرار داشت، یکی از معتبرترین چهره ها به شمار آمد، و در غیرمنتظره ترین جاها ظاهر شد. همزمان که دولت دور و بر سناتور هیدی هیتکمپ می چرخید، مونیز با برنامه رادیویی که برادر وی برگزار می کند تماس گرفت. زمانی که با خبر شد مقام عالیرتبه اسرائیلی در مونتانا است تا سناتور دموکرات جان تستر را زیر فشار بگذارد، وزیر با روزنامه محلی قرار مصاحبه گذاشت.
در طول ماه آگوست، پیام کاخ سفید به دموکرات ها روشن و صریح بود: اگر با قرارداد موافقید، علنا اعلام کنید.
دربین در دفتر مجلل خود در طبقه سوم کاپیتول عملیات جمع آوری رای برگزار کرد و از سفیران کشورهای دیگر درگیر مذاکرات توافق هسته ای دعوت کرد با 30 سناتور دموکرات دیدار کنند. پیام سفیران این بود: این بهترین قراردادی است که ممکن است به دست آورید. این پیام به حمایت شمار بیشتری از دموکرات ها منجر شد.
با آغاز سپتامبر و بازگشت سناتورها به واشنگتن 34 سناتور حمایت خود را از توافق هسته ای اعلام کردند – این شمار برای دادن امکان وتو از سوی اوباما در صورت رای منفی کنگره کافی بود. اما زمانی که سناتور باربارا میکولسکی حمایت خود را اعلام کرد کاخ سفید و دموکرات ها هدف بالاتری را چشم انداز خود قرار داده بودند. آنها به دنبال 41 رای بودند که قادر باشد با تعلیق – استفاده از مقررات کنگره برای متوقف ساختن رایی که در مرحله نهایی است – جلوگیری کند.
پنجشنبه گذشته، اعلام حمایت هماهنگی شده سه سناتور دموکرات که همه به نظر می آمد از مخالفان توافق باشند، موافقان توافق را در رده بالاتر قرار داد.

همچنان یک پرسش باقی می ماند: ممکن است دموکرات ها و سناتورهای مستقل دست به دست هم بدهند و جلو رای منفی با تعلیق بگیرند؟ سناتور رید کاملا خوش بین بود. یا تصمیم گرفته بود وانمود کند خوش بین است.

زمانی که سنا فعالیت دوره ای خود را آغاز کرد، سناتور رید به میچ مک کانل رهبر اکثریت در صحن سنا نزدیک شد و اظهار داشت دموکرات ها رای کافی برای تعلیق را به دست آورده اند.

فشار زیادی از سوی لابی اسرائیلی – کمیته امور عمومی آمریکا اسرائیل – برای رای گیری نهایی در خصوص توافق هسته ای، حتی در صورت مخالفت سناتورها، بسیار شدید بود.

سناتورهای دموکرات به کرات به رید و کاخ سفید مراجعه می کردند و اعلام می کردند امکان دست زدن به یک تعلیق را نخواهند داشت. به آنها گفته می شد – به عبارتی – که کارها را خراب نکنند. دربین می گوید: «فشار زیادی روی سناتورها بود که مسیر دیگری را پیش بگیرند».
در نهایت، جمهوریخواهان دو رای از 60 رایی که برای رای گیری نهایی ضروری بود، کم آوردند. کاخ سفید و دموکرات ها برنده شدند و اوباما در بیانیه ای از آن به عنوان «پیروزی تاریخی» یاد کرد.

مخالفان خشنود بودند که اگر چه نتوانستند توافق را متوقف کنند اما در مخالفت با آن با هم متحد شدند. سناتور جمهوریخواه باب کورکر، رییس کمیته امور خارجه گفت: «واقعیت این است که در سیاست خارجی دولت برگ برنده را دارد».