هنرمند لهستانی-امریکایی که زمانی مشاور یک دلال تسلیحاتی در سعودی بود، در ۹۰سالگی از ذات الریه درگذشت.

ورشو، لهستان – جین گوتفسکی، بازمانده لهستانی-امریکایی هولوکاست که تهیه کننده سه فیلم رومن پولاسنکی در دهه ۱۹۶۰ بود و دهه ها بعد در فیلم «پیانیست» (که به هولوکاست می پردازد و برنده جایزه اسکار شده است) دوباره با وی همکاری کرد، در ۹۰سالگی درگذشت.

پسر گوتفسکی، آدام بارداخ به آسوشیتد پرس گفت که پدرش روز سه شنبه در اثر ذات الریه در بیمارستانی در ورشو درگذشت.

همکاری گوتفسکی و پولانسکی در دهه ۱۹۶۰ منجر به تولید سه فیلم شد: فیلم روانشناختی و وحشت «انزجار» با بازی کاترین دنو، «بن بست» (۱۹۶۶) و «خوش آشام کشان بی باک» (۱۹۶۷). این فیلم ها پولانسکی را راهی هالیوود کرد.

پولانسکی سال ها بعد و پس از آنکه حرفه بین المللی خویش را شروع کرد، گوتفسکی را «یکی از مهمترین چهره های زندگی» خویش نامید.
گوتفسکی پسر یک خانواده بافرهنگ و مختلط یهودی در شرق لهستان بود اما جنگ جهانی دوم و کشته شدن خانواده وی در هولوکاست، دوران جوانی وی را در هم شکست. وی بلافاصله پس از جنگ با سازمان اطلاعات ارتش ایالات متحده در شکار نازی های ألمان همکاری نمود، و در ۱۹۴۷ به ایالات متحده مهاجرت کرد.
توضیح عکس – این عکس (۱۹۶۷) جین گوتفسکی تهیه کننده فیلم (سمت چپ) و رومن پولانسکی کارگردان را نشان می دهد.
گوتفسکی، که هنرمند و مجسمه ساز مستعدی بود، پیش از آنکه وارد تهیه کنندگی فیلم شود، تصویرگر مد در نیویورک بود. وی سال های بسیاری را در سراسر اروپا به سبک پولدارها به خوشگذرانی سپری کرد و با جت شخصی خویش به هالیوود و جزایر ویرجین رفت، و در این مسیر پنج بار ازدواج کرد و معشوقه های فراوان داشت. گوتفسکی داستان زندگی خویش را در زندگی نامه خود «با خایه و جسارت: داستان بقا» تعریف می کند.
وی چندین سال مشاور دلال ارتش سعودی عدنان قاشقچی بود. گوتفسکی پس از سقوط کمونیسم در اروپای شرقی به لهستان بازگشت و سالهای آخر عمرش را در ورشو گذراند.
در ۱۹۶۳ کمی پس از آنکه پولانسکی فیلم موفق «چاقو در آب» را ساخت، گوتفسکی و پولانسکی دیدار کردند. این فیلم که به زبان لهستانی ساخته شده بود تحسین منتقدین و نامزدی اسکار را از آن پولانسکی کرد، اما نتوانسته بود حامی مشتاقی برای فیلم بعدی اش پیدا کند.

پولانسکی در آن زمان ۳۰ سال داشت و در فرانسه زندگی می کرد و انگلیسی نمی دانست. گوتفسکی که در لندن زندگی می کرد، از استعداد پولانسکی جوان تحت تاثیر قرار گرفت و وی را ترغیب کرد که به لندن بیاید و فیلمی به زبان انگلیسی بسازد، و چیزی «شگفت آور» را بسازد که محدوده های سانسور را بیازماید. نتیجه فیلم «انزجار» بود.

گوتفسکی با نام ویتولد بارداخ در ۲۶ ژوئیه ۱۹۲۵ در لووف لهستان (اکنون در خاک اوکراین) به دنیا آمد. وی از خانواده ای می آمد که وکیل و پزشک و پیانیست و افسر ارتش فراوان داشت، خانواده ای چنان انطباق یافته که حتی ایستر و کریسمس را جشن می گرفتند و هرگز به کنیسه نرفتند.

پس از آنکه مادرش به اردوگاه مرگ بلزک فرستاده شد، ویتولد جوان می دانست که اگر در لووف بماند زنده نخواهد ماند. برای همین تنها راهی ورشو شد و با هویت «آریایی» توانست زنده بماند. پدرش را آلمان ها کشتند و برادر ۱۳ساله اش، رومن، به همراه عموی وی در روزهای آخر زندگی در لووف با خوردن زهر درگذشتند.

گوتفسکی مدتی در فرودگاه اوکچی ورشو برای نیروی هوایی آلمان نازی کار کرد و برای جنبش زیرزمینی لهستان فرستنده های رادیویی می دزدید و نزدیک بود به خاطر این کار کشته شود.

وقتی نازی ها گوتفسکی را برای دزدیدن تجهیزات رادیویی شناسایی کردند، وی در خانه مادر دوست دختر لهستانی اش پناه گرفته بود که مدارک کارگری به نام اوگنیوز گوتفسکی که در تصادف کشته شده بود را به وی داد.

گوتفسکی پس از آنکه نام جین گوتفسکی را برای خویش برگزید، هرگز به این فکر نکرد که به نام اصلی اش بازگردد، گرچه کوچکترین پسر وی، آدام بارداخ، سرانجام چنین کاری کرد. بارداخ فیلمساز، تجربیات پدرش در دوران جنگ را در فیلمی با عنوان «رقصیدن در برابر دشمن: یک نوجوان چه طور نازی ها را فریب داد و زیست» (۲۰۱۴) به تصویر کشیده است.

گوتفسکی و پولانسکی، پس از همکاری حرفه ای در دهه ۱۹۶۰، مسیر کاری شان را از هم جدا کردند اما همچنان دوست باقی ماندند. آنها سرانجام برای تهیه فیلم «پیانیست» (۲۰۰۲) دوباره به همکاری با هم روی آوردند. پیانیست فیلم دردناکی درباره هولوکاست است که تجربیات دوران جنگ این دو مرد را به تصویر می کشد. (پولاسکی از گتوی کراکوف گریخت و توانست با هویت غیریهودی زنده بماند، اما مادرش در آشوویتس درگذشت).

گوتفسکی در ۲۰۱۴ به آسوشیتدپرس گفت که وی و پولانسکی هیچگاه درباره تجربیات شخصی شان در زمان جنگ حرف نزده بودند، و همیشه احساس می کرده که موضوع تابویی است. وی در کتاب خاطرات اش، از انکار ریشه های یهودی اش و فاصله گرفتن اش از دیگر بازماندگان می گوید.

وی می نویسد «وقتی همبندهای لهستانی یا یهودی سابق ام (در اردوگاه کار اجباری) از من می پرسیدند که آیا یهودی هستم یا نه، انکار می کردم، و بنابراین یک هستی دوگانه ای را ساختم که اکثر سال های زندگی ام آن را حفظ کردم. این چیزی نیست که به اش افتخار کنم. من با انکارکردن [سابقه یهودی ام] سعی کرده ام تا گذشته را چال کنم. درد عمیق فقدان خانواده ام و گناه نیمه-آگاهانه بازمانده-بودن ام را چال کنم».

وی که از دیگر بازماندگان فاصله می گرفت، یک بار در حال تهیه یک مجموعه تلویزیونی در دهه ۱۹۵۰ فکر کرد بامزه خواهد بود که گروهی از بازیگران یونیفرم ارتش آلمان و اس.اس را پوشیده و وارد یک اغذیه فروشی در نیویورک شوند. مشتریان خشمگین، که چند بازمانده هولوکاست در بین آنها بود، وی را از آن مکان بیرون انداختند.
وی گفت فیلم «پیانیست» یک «حدیث نفس» بود.

گوتفسکی نوشت «تماشای جمعی از مردم ترسیده و بی چاره که وارد قطار می شدند تا به اتاق های گاز فرستاده شوند، سفر آخر خانواده وی در تابستان ۱۹۴۲ را یاد او آورد. و بنابراین «پیانیست» فیلمی که سه اسکار مهم برده است، به انحای مختلف لحظه مهمی در زندگی من بود».
همسر وی، جوآنا، ۱۶ سال با گوتفسکی زندگی کرد و سه پسر با نام های آندره گوتفسکی (معمار) الکساندر واو (کاپیتان قایق بادبانی) و بارداخ دارد و چهار نوه و سه نتیجه.

بارداخ گفت خانواده گوتفسکی هنوز مقدماتی برای مراسم خاکسپاری در نظر نگرفته است.