در کشوری که متن فیلمنامه باید به تایید رژیم برسد، بسیاری از فیلمسازان کشور را ترک کرده اند، اما دیگران نیز علیرغم دشواری ها امضای خود را بر جهان سینما می زنند.

تهران – فیلم ها و بازیگران ایرانی به رغم مقررات سخت و دست و پاگیر در جشنواره کن حضور یافته و توجه ها را به بخش مستقل سینمای این کشور معطوف کرده اند.
خطوط قرمز مذهبی و سیاسی و فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران، موانعی پیش پای فیلمسازان و بازیگران این کشور می گذارد. متن فیلمنامه ها باید توسط حکومت تایید شوند.

بسیاری از هنرمندان یاد گرفته اند تا با این محدودیت ها بسازند، اما برخی نیز کشور را در جستجوی آزادی های بیشتر هنری ترک می کنند.

«فروشنده» ساخته اصغر فرهادی، کارگردانی که پیش از این نیز جایزه اسکار را از آن خویش کرده، برای کسب نخل طلا رقابت می کند، و «وارونگی» به کارگردانی بهنام بهزادی در بخش جانبی «نوعی نگاه» حضور یافته است.

نیویورک تایمز به نقل از الکساندر ماله-گی (تهیه کننده فرانسوی) می گوید آخرین ساخته فرهادی از همین حالا علاقه توزیع کنندگان ایالات متحده را به خود جلب کرده است.

امسال دو بازیگر زن ایرانی برای بهترین بازیگر زن در جشنواره کن رقابت می کنند؛ گلشیفته فراهانی برای فیلم «پترسون» به کارگردانی جیم جارموش امریکایی، و ترانه علی دوستی برای فیلم «فروشنده» فرهادی.

اهمیت این فیلم عمدتا به خاطر مهارت فرهادی است که پیشتر در ۲۰۱۲ با فیلم «جدایی» برنده بهترین فیلم خارجی جایزه آکادمی شد؛ «جدایی» داستان تاریک اما گیرای جدایی یک خانواده تهرانی را به تصویر می کشد.

اگنس دویکتور، استاد دانشگاه سوربن که تخصص سینمای ایران دارد به AFP گفت «با توزیع گسترده جهانی این فیلم، فرهادی توجه های بسیاری را به سینمای ایران که در واقع خیلی قبل تر از وی آغاز شده، جلب می کند».

«جدایی» جایزه گلدن گلوب را در همین بخش برد و «گذشته» (که در فرانسه فیلمبرداری شده) نیز نامزد نخل طلای ۲۰۱۳ بود.

در ۲۰۱۵ نیز آیدا پناهنده با نخستین فیلم بلند خویش «ناهید» در بخش «نوعی نگاه» برنده جایزه «آینده نویدبخش» شد.

چندین سینما در فرانسه و اسپانیا و یونان، این فیلم را نمایش دادند.

شرکت های توزیع کننده نظیر نوری پیکچر با مدیریت کتایون شهابی، نقش عمده ای در پرمخاطب ساختن فیلم های ایرانی ایفا کرده است.

طبق گفته دویکتور، شهابی «ماده شیر»ی که «تبلور فیلم مستقل خارجی» شده، در بین هشت داور کن ۲۰۱۶ قرار دارد.

رسانه ها گزارش کردند که فروش داخلی فیلم ها در نخستین ماه سال ایرانی (۲۰ مارس تا ۲۰ آوریل) ۲۶۷ میلیارد ریال بوده که بیش از کل گیشه سالانه دو سال پیش بوده است.
اما فیلمسازی در ایران چالش های خاص خودش را دارد.

جعفر پناهی، که «تاکسی»اش خرس طلایی جشنواره فیلم برلین را در ۲۰۱۵ از آن خویش کرد (و نمایش اش در ایران ممنوع است)، اجازه ترک کشور یا ساختن فیلم را ندارد.

در آغاز جشنواره امسال کن، بیش از ۳۰ سازمان برجسته فیلم اروپایی از دولت ایران درخواست کردند تا کارگردان جوانی که به ۲۲۳ ضربه شلاق محکوم شده، مورد عفو قرار بگیرد.
کیوان کریمی، ۳۰ساله، در ۲۰۱۵ به شش سال زندان محکوم شد اما بعدا پنج سال آن تعلیق شد.
ستاره های دیگری نیز مورد غضب مقامات ایرانی قرار گرفته اند. فراهانی، بازیگر برجسته در فیلم «درباره الی» فرهادی، یکی از کسانی است که چند سال پیش ایران را ترک کرد.

وی نخستین بازیگر برجسته ایرانی است که در فیلم هالیوودی ایفای نقش کرده، ‌و با حضور در «یک مشت دروغ» ساخته ریدلی اسکات در کنار لئوناردو دیکاپریو، شگفتی هم-میهنان خویش را برانگیخت.

فراهانی، که در پنجمین سری فیلم «دزدان دریایی کارائیب» بازی می کند، با انتشار عکس برهنه خویش در یک مجله فرانسوی، جنجالی در کشور خویش به پا کرد.

لیلا حاتمی، بازیگر برجسته «جدایی» و داور کن ۲۰۱۴، نیز پس از روبوسی با رئیس جشنواره کن ژیل ژاکوب بر روی فرش قرمز، انتقاد مقامات ایرانی را برانگیخت.

وی بعدها معذرت خواهی کرد.

عباس کیارستمی، یکی از معروف ترین کارگردان های ایرانی که نزدیک به یک دهه است که در فرانسه کار می کند، باور دارد که موفقیت سینمای معاصر به خاطر موج فیلمسازان مستقل است.

توضیح عکس – جیم جارموش، کارگردان امریکایی (چپ) و بازیگر ایرانی-فرانسوی گلشیفته فراهانی در ۱۶ می ۲۰۱۶ در مقابل دوربین عکاسان. این دو به خاطر فیلم «پترسون» در ۶۹مین جشنواره فیلم کن شرکت کرده اند.

کیارستمی که نخل طلای کن ۱۹۹۷ را به خاطر «طعم گیلاس» از آن خویش کرده، گفت «از یک سو سینمای دولتی وجود دارد، که مورد حمایت مالی مقامات ایرانی است … و از سوی دیگر بخش مستقل سینما است که شکوفا می شود».

«امروزه، فیلمسازان ناشناخته ای از دورافتاده ترین استان های کشور وارد عرصه می شوند».

امیر پوریا، منتقد ایرانی فیلم، به AFP گفت که فرهادی کمک کرده است تا کلیشه فیلم های محصول جمهوری اسلامی شکسته شود.

«جهان پذیرفته است که سینمای ایران قادر به تولید سینمایی مطابق با استانداردهای تکنیکی است، و فقط به خاطر فضای بیگانه و علایق گردشگری شرقی نیست که توجه ها را به خود جلب می کنند».

اما وی باور دارد که این «افراد» هستند [و نه حکومت] که سینمای ایران را می سازند.

دویکتور گفت سیاست نیز البته نقش ایفا می کند، گرچه باید منتظر تاثیر انتخابات ۲۰۱۳ و روی کار آمدن حسن روحانی میانه-رو باشیم.

«هنوز خیلی زود است که درباره تحول سینما در دوره ریاست جمهوری روحانی حرفی بزنیم، حتی اگر برخی تحولات بسیار مثبتی را شاهد باشیم».

جارموش، فیلمساز مستقل امریکایی نیز در ۱۶ می ماه در کنفرانس رسانه ای فیلم «پترسون» به سینمای ایران ادای احترام کرد.

«من از شاعرانگی سینمای ایران به خوبی آگاهم و این را ۱۵ سال پیش گفته ام که سینمای ایران یکی از باغ های سینمایی بر روی کره زمین است».