انور عشقی، در دیدار غیرمنتظره خود از اورشلیم و در گفتگو با مقامات اسرائیلی و نمایندگان کنست، گفت آب سردی بر ایده توافق با شمار بیشتر کشورهای عربی با اسرائيل ریخت و گفت مادام که راه حل دو-کشور برای دو-ملت متحقق نشود، ملت های عرب با اسرائیل صلح نخواهند کرد.

یک ارتشبد بازنشسته سعودی که هفته جاری جهت ترویج ابتکار صلح عربی به اسرائیل آمده، روز یکشنبه گفت که راه حل دو-کشور برای دو-ملت برای مناقشه اسرائیل-فلسطینی باعث خواهد شد بهانه ایران برای حمایت از گروه های تروریستی در منطقه از بین برود.

دکتر انور عشقی، که در اقدامی کم-سابقه و همراه هیأتی از دانشگاهیان و تجار به اسرائیل آمده تا برنامه صلح عربی (با رهبری عربستان سعودی) را پیش ببرد، به رادیو ارتش گفت که عادی-سازی روابط بین اسرائیل و جهان عرب مشروط به تثبیت توافق صلح این کشور با فلسطینی هاست.

وی در دیدار با جمعی از مقامات اسرائیلی و نمایندگان کنست در اورشلیم گفت «مادام که با فلسطینیان صلح نشود، هیچ توافق صلحی با کشورهای عربی نیز به وجود نخواهد آمد».

«بنا به اطلاعاتی که من دارم، در زمینه مبارزه با تروریسم، هیچ نوع همکاری بین اسرائیل و عربستان سعودی وجود ندارد، و با این که رویکرد یکسانی در یافتن راه-حل دارند، ما از اسرائیل می خواهیم تا عوامل زمینه-ساز تروریسم را از بین ببرد».

عشقی در پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل را منبع تروریسم منطقه می داند، گفت «مناقشه اسرائیل-فلسطینی، منبع تروریسم نیست، بل زمینه-ساز اقدامات تروریستی در منطقه است».

وی با اشاره به حمایت تهران از گروه های تروریستی حماس و جهاد اسلامی و حزب الله، افزود «اگر این مناقشه برطرف شود، کشورهایی که از مسأله فلسطین بهره-برداری می کنند، مانند ایران، دیگر قادر به این سوءاستفاده نخواهند بود».

عربستان سعودی هیچ روابط دیپلماتیکی با اسرائیل ندارد، اما ابتکار صلح ۲۰۰۲ این کشور متعهد شده که پس از تثبیت توافق صلح اسرائیل با فلسطینیان، ریاض و ۵۶ کشور دیگر عربی و مسلمان روابط کامل دیپلماتیک با اسرائیل برقرار کنند.

عشقی روز شنبه با دور گولد (مدیر وزارت امور خارجه) ارتشبد یوآو موردخای (هماهنگ-کننده فعالیت های دولتی در اراضی) و چند تن از اعضای مخالفین در کنست دیدار کرد.

دیدار عشقی از اسرائیل، فوق العاده کم-سابقه بوده است. روزنامه هاآرتص نوشت «گرچه این دیدار، رسمی نبود اما دیداری شدیدا نامعمول به شمار می آید چون عشقی بدون تأیید دولت سعودی قادر به چنین سفری نمی بود».

گزارش های مختلفی از گفتگوهای غیرعلنی بین اسرائیل و قدرت های عرب در رسانه ها منتشر شده است. قدرت های عرب در مواجهه با تهدید بسیار بزرگتر منطقه (یعنی ایران و آرمان های آن در منطقه)، اسرائیل را یک متحد بالقوه می دانند.

گولد اخیرا به تایمز اسرائیل گفته بود که «ما با بهبود روابط با کشورهای عربی، زمینه موفقیت های آتی با فلسطینیان را آماده می کنیم». اظهارات عشقی اما احتمال آن را بعید می داند.

گزارش شده است که دیدار عشقی با گولد و موردخای در هتل کینگ دیوید در اورشلیم روی داد و نه در ساختمان های رسمی دولت اسرائیل.

عیسوی فریج و میخال روزین (نمایندگان حزب مرتص در کنست) و کسینیا سفیتلوفا (نماینده اتحاد صیونیستی در کنست)، که در این دیدارها حضور داشتند، گفتند سعودی ها مایل به ایجاد گفتگو با اسرائیل در زمینه ابتکار صلح عربی هستند.

هیأت سعودی همچنین از شهر رام الله در کرانه باختری بازدید کرد و با محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین و دیگر مقامات فلسطینی نیز دیدار داشت.
بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل، نسخه کنونی ابتکار صلح عربی را نپذیرفته است، اما وی اوایل امسال گفت که این ابتکار «حاوی مؤلفه های مثبتی است که می تواند به احیای مذاکرات سازنده با فلسطینیان کمک کند».

دیدار عشقی در حالی انجام می شود که جهان عرب به رهبری مصر خواستار احیای مذاکرات صلح بین اسرائیل و فلسطینیان است.

سامح شکری، وزیر امور خارجه مصر، اوایل ماه جاری به اورشلیم آمد و با نتانیاهو در زمینه روند راکد صلح دیدار و گفتگو کرد. گزارش شده است که نتانیاهو به دیدار با عباس در قاهره و با میزبانی رئیس جمهور مصر عبدالفتاح السیسی ابراز تمایل کرده است.