چهار روز پیش از تشکیل دولت ترامپ، تیم اوباما از قرارداد تقدیر کردند چرا که «جهان را به امنیت نزدیک‌تر کرد.

واشنگتن – در سالگرد قرارداد هسته‌ای ایران، دولت اوباما گفت تهران «به تعهدات خود» در قرارداد تاریخی، که بنا به این دولت مانع رژیم از گسترش تسلیحات هسته‌ای شده» «عمل کرده است».

کاخ سفید در کنفرانس خبری روز دوشنبه گفت این قرارداد، «دستاوردهای چشمگیری و نتایج مستحکمی» داشته است، از جمله قرار گرفتن ایران تحت نظارت و بازرسی‌های شدید، کاهش ۹۸٪ ذخیره‌ی اورانیوم این کشور، و نابودی دو/سوم سانتریفیوژهای آن.

این بیانیه یک سال پیش در چنین روزی، پس از آن که آژانس انرژی اتمی تأیید کرد که جمهوری اسلامی بخش اعظم برنامه‌ی هسته‌ای خود را طبق توافق از حذف کرده است، به دستور پرزیدنت اوباما به مرحله‌ی اجرا گذاشته شد. ‫‬

این اقدام، راه برای ورود دوباره‌ی ایران به سامانه‌ی مالی بین‌المللی باز کرد و دارایی‌های ایران که حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ بیلیون دلار تخمین زده می‌شد را آزاد کرد، اگرچه دولت اصرار دارد این مبلغ، در عمل بسیار کمتر از این بوده است. ‬

در آوریل ۲۰۱۶ جان کری وزیر خارجه گفت ایران تا کنون حدود ۳ بیلیون دلار دریافت کرده است. ‬

در بیانیه‌ی روز دوشنبه‌ی خود، کری گفت، «شکی نیست که قرارداد بسیار کارآر بوده و طرف‌های قرارداد به تعهدات خود پایدار بوده‌اند» و اصرار داشت که توافق «نشانه‌ای از قدرت کنترل‌شده، اصولمند، و سیاست‌مداری چندین‌جانبه‌ بوده‌است». ‬

اسرائيل، و به ویژه بنیامین نتانیاهو نخست وزیر، از مخالفان سرسخت توافق بود و علیه آن لابی کرد. ‬

بیانیه‌ی کری اندکی پس از آن که آژانس انرژی اتمی تصدیق کرد که ایران مازاد سانتریفیوژها و زیرساخت‌ها را از مرکز غنی‌سازی سوخت فردو، که تأسیسات زیرزمینی غنی‌سازی بوده است، خارج کرده و به تأسیسات غنی‌سازی سوخت نطنز که زیر نظر آژانس است، منتقل نمود، ایراد کرد.‬

کاخ سفید، همراه با تقدیر برجام به این خاطر که «جهان را به امنیت نزدیک‌تر کرده‌ است»، از رفتار معمول ایران که تهدیدی برای ناامنی و عدم ثبات منطقه و آسیبی برای منافع ایالات متحده و متحدان‌ش به‌ویژه اسرائیل به شمار می‌رود، ابراز نگرانی کرد. ‬

در این بیانیه‌ گفته شده «ما همچنان در مخالفت با تهدیدهای ایران علیه اسرائیل و شرکای ما در خلیج و از حمایت این دولت از عوامل خشونت در کشورهایی نظیر سوریه و یمن، پا برجا هستیم». «ما همچنان نگران شهروندان آمریکا هستیم، که خلاف عدل، در زندان‌های ایران بازداشت‌اند». همچنین تحریم‌های ما علیه ایران به دلیل نقض حقوق بشر، حمایت این دولت از گروه‌های تروریستی، و برنامه‌ی موشک‌های بالستیکی بر جا خواهد بود تا زمانی که ایران در برخورد با این موارد به مسیر دیگری قدم بگذارد». ‬

وی اضافه کرد با وجود این، مسلم است که چالش‌های رابطه با ایران در صورتی که ایران همچنان در حال ساخت تسلیحات اتمی می‌بود، بسیار دشوارتر از این می‌بود». ‬

‬سالگرد توافق، چهار روز پیش از انتقال قدرت از اوباما به دونالد ترامپ رئیس جمهور منتخب است، که وعده‌ی لغو توافق از وعده‌های کلیدی کارزار انتخاباتی‌اش بود.

از زمان انتخاب تا کنون اما، مشاوران ارشد وی اشاره کرده‌ند که ترامپ در صورتی که ایران مفاد قرارداد را نقض نکند، یک‌جانبه قرارداد را لغو نخواهد کرد، اگرچه رینس پریبوس رئیس تشریفات کاخ سفید روز یکشنبه گفت «عمر قرارداد به سر آمده».

هفته‌ی گذشته، گزینه ی ترامپ برای ریاست پنتاگون، جیمز «مد داگ» متیس، به کمیته‌ی نیروهای مسلح سنا گفت ایالات متحده می‌بایست تعهدات خود به این قرارداد را محترم بشمارد.

وی گفت «اگرچه توافق کنترل تسلیحاتی کاملی نیست» اما «زمانی که آمریکا قولی می‌دهد، می‌بایست پای آن بایستیم و با متحدان خود در راستای آن بکوشیم».

بیانیه کری
همزمان بیانیه‌ی جان کری، وزیر خارجه‌ی ایالات متحده به مناسبت سالگرد اجرای برنامه‌ی جامع اقدام مشترک منتشر شد که ادعا نامه ای به شرح زیر است:

به مناسبت نخستین سالگرد اجرای برنامه‌ی جامع اقدام مشترک (برجام)، جمع شده‌ایم تا یک توافق تاریخی‌ را گرامی ‌داریم که مانع ایران برای دست‌یابی به سلاح هسته‌ای شده و نشان‌دهنده‌ی قدرت دیپلماسی پایدار و اصولی و چندجانبه برای پرداختن به چالش‌های عمده‌ی بین‌المللی است.

اجرای این توافقی که جنبه‌ی فنی بالایی دارد، مستلزم اقدامات سخت‌کوشانه‌ی همه‌ی مشارکت‌کنندگان (گروه ۵+۱، اتحادیه‌ی اروپا، و ایران) بوده است. همان‌طور که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از طریق دسترسی گسترده و نظارت بر [رعایت] مقررات این توافق را تأیید کرده، شکی وجود ندارد که این توافق دارد عمل می‌کند و همه‌ی مشارکت‌کنندگان تعهد خود را به این توافق حفظ کرده‌اند.

ایران ۹۸درصد از اورانیوم غنی‌شده‌ی خود را از کشور خارج کرده، دو/سوم سانتریفیوژهای خود را برچیده، رآکتورهای پلوتونیوم خود را با سیمان پر کرده و به سخت‌گیرانه‌ترین بازرسی‌های هسته‌ای که تا کنون مذاکره شده، تن داده است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همین امروز تأیید کرد که ایران تجهیزات مرکز غنی‌سازی اورانیوم فردو را پیش از اتمام مهلت توافق‌شده‌ی ۱ساله‌اش و در راستای رعایت تعهدات ما در برجام حذف کرده است. ایالات متحده و شرکای ما به تعهدات‌مان در رفع تحریم‌های هسته‌ای کاملا عمل کرده، و مادام که ایران به رعایت این توافق ادامه دهد، ما نیز هم‌چنان به تعهدات خود وفادار خواهیم ماند.

برجام بدون شلیک‌ کردن یک گلوله یا فرستادن یک سرباز به میدان جنگ، یک تهدید عمده‌ی هسته‌ای را برطرف کرد. شورای امنیت سازمان ملل این توافق را به اتفاق آرا تأیید کرد و بیش از ۱۰۰ کشور جهان از آن حمایت کرده‌اند. ما هنوز هم تفاوت‌هایی جدی با حکومت ایران داریم، و هم‌چنان با حمایت این کشور از تروریسم و نقض حقوق بشر و فعالیت‌های آن برای بی‌ثبات‌کردن منطقه مخالفت می‌کنیم. اما ایالات متحده و شرکا و متحدین ما در خاورمیانه، و هم‌چنین کل جامعه‌ی بین‌الملل امروز به خاطر برجام امن‌تر از گذشته هستند.