با رواج تلفن‌های هوشمند، احتمال ناآرامی‌های بعدی رژیم ایران را واداشت نسخه‌ای از «دیوار ‌آتشین عظیم» چین را بسازد.

دوبی، امارات متحد عربی (اسوشیتد پرس) – چند سال پیش مأموران امنیتی ایران، تفنگ به دست، به خانه‌ی یک خبرنگار واشنگتن پست و همسر روزنامه‌نگارش در تهران یورش بردند.

۲۰ مأمور امنیتی، با تهدید به قتل جیسون رضائیان در مقابل چشمان همسرش یگانه در ژوئیه‌ی ۲۰۱۴، یک ساعت تمام، اشیای خانه را زیر و رو کرده و کشوها، لباس‌ها و اشیای قیمتی را به ضرب سرنیزه گشتند.

اما، شاید قیمتی‌ترین چیزی که به دنبالش بودند دقیقا در داخل خانه نبود: مأموران این زوج را واداشتند که پسورد ایمیل‌ها و شبکه‌های اجتماعی خود را به آنها بدهند.


توضیح تصویر: جیسون رضایی خبرنگار واشنگتن پست، به همراه همسرش یگانه صالحی و مادرش مری رضانیا در آلمان، ۲۰ ژانویه ۲۰۱۶، پس از آزادی وی از بازداشت در ایران
(screen capture: YouTube)

این شبیخون نشان می‌دهد دولت دین‌سالار ایران اینترنت را چه خطر بزرگی به شمار می‌آورد. مدت‌هاست [دولت] کوشیده است فضای سایبری و شبکه‌‌های اجتماعی را تحت کنترل کامل بگیرد، و از این طریق مانع جریان اطلاعات میان عموم مردم شود.

اما رابطه‌ی جمهوری اسلامی با گستره‌ی اینترنت جهانی بسیار پیچیده‌تر از یک سرکوب ساده است. در چهار سال اخیر، مقامات استفاده‌ی گسترده‌تر از اینترنت را میان ایرانیان تشویق کردند به این امید که از اقتصاد مدرن سهمی به سوی خود بکشند. در نتیجه، نزدیک به نیمی از جمعیت کشور در جیب خود ابزاری دارند که اکنون دولت برای محدود ساختن‌اش می‌کوشد: تلفن‌های هوشمند، با دوربین، و اینترنت، که به همه امکان می‌دهد هر خبری را در جهان منتشر کرند.

تلفن‌های هوشمند به انتشار اخبار تظاهرات خودجوش اعتراضی که در آغاز ۲۰۱۸ بپا خاست، کمک کردند. بخشی از موفقیت دولت در سرکوب ناآرامی‌ها مدیون مسدود کردن شبکه‌های اجتماعی و اپ‌های پیام‌رسان بود، اما همزمان درسی روشن نیز آموخت: همان اکسیژنی که بازار مصرف را زنده نگه می‌دارد می‌تواند به شورش‌های احتمالی نیز نفس بدهد.

راه‌حلی که مقامات یافتند ایجاد «اینترنت حلال»، یعنی نمونه‌‌ی محلی که دسترسی عامه‌ی مردم به اینترنت و اطلاعات را محدود می‌کند.

همچنان که ایران به چهلمین سالگرد انقلابی که روحانیان را به قدرت رساند نزدیک می‌شود، مدیریت بر قدرتی که فضای سایبری داراست در تعیین آینده‌ی آن، و این که آیا به سوی گشودگی‌های بیشتر عبور خواهد کرد یا خود را از جهان منزوی خواهد نمود، اهمیت اساسی دارد.

صنم وکیلی، از پژوهشگران خاتام هاوس که ایران موضوع مطالعات اوست، گفت «جمهوری اسلامی سیاه و سفید نیست. دارای بغرنجی‌های بیشمار و است و سیاست‌های اینترنتی آن به گمان یکی از بزرگترین پیچیدگی‌های این معضل است». «دولت اینترنت را گرفت و در راه مقاصد خود از آن استفاده‌ای مؤثر کرد و خطرات آن را نیز دریافت».

رواج فزاینده‌ی مخابرات
از انقلاب ۱۹۷۹ به این سو، جریان اطلاعات در رسانه‌های عمومی به شدت تحت کنترل بوده است. تمام کانال‌های تلویزیون و رادیو در داخل ایران از ایستگاه‌های دولتی انجام می‌شوند. ماهواره‌ها همچنان به شدت غیرقانونی‌اند، و اگرچه تعدادشان زیاد است، هر از گاهی مورد شبیخون چماقداران حکومتی قرار می‌گیرند.

روزنامه‌نگاران در این که چه اخباری را پوشش دهند و به چه نواحی کشور سفر کنند، آن‌هم در کشوری با ۸۰ میلیون جمعیت که دو برابر و نیم تکزاس است، دچار محدودیت‌اند.

اینترنت به شکست این محدودیت کمک کرد. در تظاهرات اعتراضی ۲۰۰۹ بر سر انتخاب دوباره‌ی پرزیدنت محمود احمدی‌نژاد اصول‌گرا، شبکه‌های اجتماعی که آن‌زمان هنوز تازه‌پا بودند، اخبار و هماهنگی‌های تظاهرات را میان ایرانیان پخش کردند و ویدئوهایی از شلیک و قتل ندا آقاسلطان ۲۶ ساله به سراسر جهان فرستادند.

دولت ایران، زیر نظر آیت‌الله خامنه‌ای ولی فقیه، تظاهرات اعتراضی را سرکوبی خونین نمود. طی‌ یورش‌ها ده‌ها نفر کشته شده و هزاران نفر به زندان افتادند و شماری به ست زندانبانان زیر شکنجه رفتند.
حتی پیش از تظاهرات اعتراضی ۲۰۰۹، ایران یوتیوب را مسدود کرده بود. توئیتر و فیس بوک ناآرامی‌ها را دنبال می‌کردند، چنان که بسیاری سایت‌های دیگر، بعد از آن.
برخی در ایران شروع به استفاده از شبکه‌های مجازی خصوصی نمودند، مانند وی‌پی‌ان‌ها، که به کاربران اجازه می‌دهد سانسور دولتی را دور بزنند.

تفاوت اصلی میان آن زمان و اعتراضاتی که در آغاز ۲۰۱۸ کشور را به لرزه در آورد، افزایش عظیم گوشی‌های هوشمند بود. تا همین ۲۰۱۴، تنها حدود ۲ میلیون نفر در ایران صاحب یک گوشی‌ هوشمند بودند. امروز، تخمین زده شده ایرانی‌ها ۴۸ میلیون گوشی هوشمند دارند.

متن کامل را در لینک زیر مطالعه کنید
https://www.timesofisrael.com/after-unrest-tehran-seeks-control-through-halal-internet/