دولت آمریکا در ادامه سخت گیری ها بر رژیم جمهوری اسلامی و تأکید بر ادامه سیاست «فشار حداکثری» بر این رژیم، چند محدودیت‌ جدید بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران وضع کرد و از بین پنج معافیت قبلی برای همکاری هسته‌ای با ایران، به دو معافیت خاتمه داد. مقامات رژیم ایران و روسیه نسبت به این موضوع واکنش های تندی نشان داده اند.

به گزارش رادیو فردا، بنا بر بیانیه‌ای که وزارت خارجه آمریکا روز جمعه، ۱۳ اردیبهشت، منتشر کرد، مایک پومپئو، وزیر خارجه، گفته است: «رژیم ایران به خاطر اقداماتش، که تهدیدی برای ثبات منطقه است و آسیبش به مردم ایران می‌رسد، باید پاسخگو باشد.»

طبق محدودیت‌های جدیدی که آمریکا بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران وضع کرده، هرگونه همکاری برای گسترش نیروگاه بوشهر می‌تواند قابل تحریم باشد و از بین پنج معافیت قبلی نیز دو مورد به طور کامل لغو شده و سه مورد دیگر نیز برای دوره‌ای کوتاه‌تر از گذشته تمدید شده است.

سه معافیتی که تمدید شده شامل همکاری‌های‌ هسته‌ای اتحادیه اروپا، چین و روسیه با ایران است؛ هرچند برخلاف گذشته که دوره معافیت‌ها ۱۸۰ روزه بود این بار معافیت تنها برای ۹۰ روز تمدید شده است.

دو معافیت لغوشده نیز شامل مبادله اورانیوم غنی‌شده با اورانیوم طبیعی (کیک زرد) بین ایران و دیگر کشورها و همچنین انتقال آب سنگین مازاد به بیرون از ایران است.

سه معافیتی که مدت آن تمدید شده به همکاری سایر کشورهای باقی‌مانده در برجام با ایران، در فعالیت‌های مربوط به نیروگاه‌های بوشهر، فُردو، اراک و راکتور تحقیقاتی تهران اشاره دارد؛ هرچند علی‌اکبر صالحی، رئیس آژانس انرژی اتمی ایران، بهمن‌ماه گذشته از «کاهش همکاری چینی‌ها در اراک» انتقاد کرده بود.

به نوشته برخی رسانه‌ها، از جمله خبرگزاری بلومبرگ، از بین دو معافیت لغوشده، مورد مربوط به مبادله اورانیوم غنی‌شده با کیک زرد چالش‌هایی جدی برای ایران پدید خواهد آورد.

مطابق برجام، میزان ذخیره اورانیوم غنی‌شده در ایران نباید از سقف ۳۰۰ کیلوگرم بیشتر شود. بنابر این، در صورتی که ایران نتواند مازاد این ذخیره را از کشور خارج کند با وضعیت دشواری روبه‌رو خواهد شد که ناچار است یا غنی‌سازی را متوقف کند یا تن به نقض برجام بدهد.

اولین واکنش های تهران
در اولین واکنش به محدودیت‌های‌ جدیدی که دولت آمریکا بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران اعلام کرد، تا این ساعت از روز شنبه با واکنش محدود و محتاطانه مقام‌های جمهوری اسلامی روبه‌رو شده است.

به گزارش ایسنا، حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، از لزوم «مذاکرات تازه» حرف زده و گفته که در واکنش به تصمیم جدید آمریکا «ایران باید درباره تولید سوخت ۲۰ درصد و بالاتر مذاکرات تازه‌ای را با آژانس و اعضای باقی‌مانده در برجام آغاز کند».

فلاحت‌پیشه همچنین گفت: «کشورهای عضو برجام که حاضر نبودند در تحریم هزینه بدهند، حداقل در مورد تولید سوخت هسته‌ای ۲۰ درصد و بالاتر هزینه کنند.»

تلویزیون دولتی ایران نیز روز شنبه در تفسیر خبری‌اش، گفت‌وگویی چند ثانیه‌ای را از علی‌اکبر صالحی، رئیس آژانس انرژی اتمی ایران، پخش کرد که وی در آن می‌گوید: «قدم‌هایی را هم که دیروز برداشتند و این اعلامیه‌ای که اعلام کردند باز به نفع ما تمام می‌شود؛ حالا بعدا اعلام می‌کنیم.»

در این تفسیر خبری که با عنوان «ضرورت پاسخ جدی به اقدامات آمریکا» پخش شد، از جمله گفته شده: «ایران باید سریعا تصمیاتی جدی در حوزه هسته‌ای بگیرد و به آمریکایی‌ها نشان دهد ازین پس هیچ اقدامی بدون پاسخ نخواهد بود.»

غنی سازی ادامه می یابد
در واکنشی دیگر به محدودیت‌های جدید آمریکا بر برنامه هسته‌ای رژیم ایران، رئیس مجلس شورای اسلامی در واکنش اعلام کرد غنی‌سازی اورانیوم ادامه خواهد داشت.

به گزارش خبرگزاری «خانه ملت» وابسته به مجلس شورای اسلامی، علی لاریجانی شنبه ۱۴ اردیبهشت طی سخنرانی با جمعی از معلمان گفت «به‌چه‌دلیل نباید ایران آب سنگین تولید کند؟ ما متناسب با قراردادی که بسته‌ایم (توافق هسته‌ای) خلافی مرتکب نشده‌ایم، ما کار غنی‌سازی خود را انجام می‌دهیم. شما می‌خواهید بخرید یا نخرید، این موادش موجود است».

لاریجانی گفت جمهوری اسلامی ایران طبق تعهداتش در برجام کار غنی‌سازی اورانیوم را انجام می‌دهد و به هیچ کشوری هم ارتباطی ندارد.

لازم به ذکر است، مطابق برجام، میزان ذخیره اورانیوم غنی‌شده در ایران نباید از سقف ۳۰۰ کیلوگرم بیشتر شود. بنابراین، در صورتی که ایران نتواند مازاد این ذخیره را از کشور خارج کند با وضعیت دشواری روبه‌رو خواهد شد که ناچار است یا غنی‌سازی را متوقف کند یا تن به نقض برجام بدهد.

واکنش فوری روسیه
در این میان، سرگئی ریابکوف معاون وزیر خارجه روسیه شنبه اعلام کرد «علی رغم تحریم‌های آمریکا به همکاری هسته‌ای با ایران ادامه می‌دهیم».