یوم‌ کیپور که יום כיפור Yom kippour یا روز کفاره و روزه بزرگ یهودیان نامیده می شود، به معنای بخشایش گناهان است و به نام روز آمرزش نیز شناخته می‌شود و از مهم‌ترین جشن های مذهبی یهودیان به شمار می آید.

این عید مصادف است با دهمین روز پس از عید سال نو یا “روش هاشانا” (دهمین روز از ماه عبری تیشری)، که بر اساس روایات دینی، روزه گرفتن در یوم ‌کیپور واجب است؛ همچنین ملت اسرائیل و یهودیان سراسر جهان از ساعتی پیش از غروب آفتاب آن روز، تا ساعتی پس از غروب آفتاب فردایش روزه می گیرند و برای نیایش به حضور پروردگار و طلب بخشایش از او در کنیساها به عبادت می پردازند، همچنین دو نوبت نیز تورات قرائت می شود و پس از تاریکی کامل آسمان، با نواختن شوفار، پایان آن روز اعلام می گردد.

روزۀ یوم کیپور (روز طلب بخشایش)، کمی بیشتر از ۲۵ ساعت به درازا می کشد و یهودیان بر اساس تعالیم، از هنگامی که به رهبری و هدایت پدران باستانی خویش به صورت یک قوم متشکل درآمدند، مراسم این روز بزرگ را برگزار می کنند.

در کتاب مقدس آمده است: «روز دهم ماه تیشری عید خداوند است. در این روز تمامی کارهای خود را متوقف کنید، از خوردن و آشامیدن بپرهیزید و به تطهیر روان خویش بپردازید. این روز، روز پاک کردن گناهان و اشتباهات است. هر سال در این روز اعمال خویش را به یاد آورید و از آنچه به راستی و درستی انجام نداده اید، طلب مغفرت نمائید. باشد که گناهان شما بخشوده گردد.»

در این روز مقدس در آئین یهود، حضور هزاران نفر از عبادت کنندگانی که شال ابریشمین سفید بر دوش دارند، شور و جلالی خاصی به کنیساها می بخشد و یهودیان اعمال یک ساله خود را به یاد می آورند و خویشتن را برای سال نو و کردارهای نیک آماده می سازند.

یوم کیپور؛ روز توبه

بر اساس تعالیم دینی – تاریخی، یهودیان در این روز با یادآوری دوران اسارت و پر مشقت در مصر، جهت پاسداشت و تداوم آزادی نیایش کرده و یوم کیپور که روز توبه نیز نامیده می شود، روزی است که یهودیان از گناهانی که مرتکب شده اند و خطاهائی که به آنها دست زده اند طلب بخشایش می کنند و همچنین آرزو می کنند که در سال پیش رو از تکرار آنها در امان باشند.

سنت سال های اخیر

همچنین طبق سنت همه ساله، یهودیان سفارادی (یهودیانی که از اسپانیا در دیگر نقاط جهان پراکنده شدند و در کشورهای آفریقای شمالی و ترکیه و چند نقطه دیگر زندگی می کنند) در یوم کیپور ردای سفید بر تن می کنند که نمادی از پاکی و دوری از گناهان باشد. یهودیان اشکنازی (که از آلمان در دیگر نقاط اروپا و آمریکا پراکنده شدند) نیز، یوم کیپور را روز شادمانی و روز ارتباط بین انسان و پروردگارش می دانند و در نیایشهای خود خطاها و گناهان خویش را یادآور شده و طلب بخشایش می کنند.

در ادامۀ تعالیم تاکید شده است که یهودیان پیش از فرا رسیدن یوم کیپور نزد آنانی می روند که شاید ستمی نسبت به آنها مرتکب شده باشند و از آنها پوزش می طلبند و بدهی های خود را می پردازند و دین خود را ادا می کنند. نام دیگر یوم کیپور (روز کفاره) یوم هسلیخا (יום הסליחה Yom Haslikha روز پوزش) است.

در شب این عید، ده ها هزار نفر از باورمندان در برابر کتل همعراوی (כתל המערבי Kotel Hamaaravi که در زبان فارسی به “دیوار ندبه” شهرت دارد) و یگانه بازمانده از بیت المقدس یهود است که دو هزار و چند صد سال پیش توسط حضرت سلیمان پادشاه یهود برپا گردیده، گرد هم آمده و تا سپیده دم به نیایش می پردازند.

رخدادهای کیپور در سالهای پس از تجدید حیات اسرائیل

با اینکه در آئین یهود، یوم کیپور همراه با طلب صلح و آزادی معنا و تعلیم داده شده، اما طی سال های پس از تجدید حیات کشور اسرائیل، یوم کیپور با خاطره حمله ناگهانی ارتش های مصر و سوریه به این کشور در سال ۱۹۷۳(جنگ اکتبر) و زیر پا گذاشتنِ اصول و آموزه های مذهبی و اخلاقی همراه است، که دولت های وقت آن دو کشور، به کمک شوروی سابق و چند کشور دیگر عربی (همچون عراق و اردن) اسرائیل را از زمین و هوا و دریا مورد حمله قرار دادند، که منجر به مقاومت و دفاع همه جانبۀ اسرائیل از خود و رسیدن ارتش اسرائیل به صد کیلومتری قاهره پایتخت مصر و ۴۰ کیلومتری دمشق پایتخت سوریه و در نهایت پیروزی اسرائیل شد.