در گردهمایی بر سر چشمه‌های باستانی حمات گادر، اسرائیلی‌های دروزی، چرکس‌ها، عرب‌ّهای مسیحی و مسلمانان عرب از اندوه خود به خاطر فرزندان کشته‌شده‌ی خود می‌گویند.

دو سال از زمانی که روژیا، فرزند ارشد ذکور جودت سلامه، هنگام نگهبانی مرزی غزه به تیر تک‌تیرانداز حماس کشته شد، می‌گذرد.

سلامه‌ی ۶۵ ساله می‌گوید «سوگوار بودن یک خانواده، آسان نیست. شما دیگر آنچه پیش از این بودید، نیستید. اما آنها با مرگ خود به ما فرمان زندگی می‌دهند». روز دوشنبه سلامه، عرب مسیحی از روستای تروآن، گفت با ۲۹ جمعیت عرب‌زبان‌ دیگر شمال اسرائیل همدرد است، از جمله دروزها، چرکس‌ها، و مسلمانان عرب که فرزندان خود را در حمله‌های تروریستی و یا حین خدمت سربازی از دست داده‌اند. این گروه در حمات گادر، از جلوه‌های گردشگری حوالی مرز با اردن و سوریه، سر چشمه‌های آب گرم در میانه‌ی تپه‌های سرسبز جلیله که زمانی مایه‌ی لذت رومی‌ها و یهودی‌های عهد عتیق بود، ملاقات کردند.

این سفر از سوی سازمان بنیان هم‌خانواده، سازمان غیردولتی مستقر در آمریکاست که با کمک مالی حامی‌ها اداره می‌شود و از ۲۰۰۲ به این سو، به خانواده‌های اسرائیلی که اعضای خانواده‌ی خود در حمله‌های تروریستی یا حین خدمت سربازی از دست داده‌اند، کمک می‌کند. این سازمان، سربازان اسرائیلی که حین خدمت کشته می‌شوند را قربانی ترور می‌داند زیرا زدوخوردهای اخیر اسرائیل با گروه‌های تروریستی حماس و حزب‌الله بوده است.

سازمان همخانواده در طول سال چند بار در سال برنامه‌هایی ویژه‌ی عرب‌زبانان ترتیب می‌دهد. باسمات اورن، از کارکنان هم‌خانواده،‌ توضیح داد که این برنامه‌های تفریحی ویژه برای خانواده‌های سوگوار بسیار موثرند زیرا شمار اندکی از خویشان، به خصوص زن‌ها، عبری را به خوبی حرف نمی‌زنند و قادر به معاشرت به این زبان نیستند. خانواده‌های عرب‌زبان در برنامه‌های عمومی هم‌خانواده نیز شرکت می‌کنند.

شرکت‌کنندگان می‌گویند این دورهمی‌ها موقعیت‌های کمیابی‌ هستند که ضمن آن می‌توان با دیگر گروه‌های عرب‌زبان اسرائیل آشنا شد و معاشرت کرد و با درد مشترک، سوگواری کرد.

علاوه بر این، سفر به چنین گردشگاه‌هایی به مسیحیان عرب و به خصوص مسلمانان عرب امکان می‌دهد که آشکارا سوگواری کنند، زیرا در میان جامعه‌های ایشان، خدمت سربازی در ارتش اسرائیل یک تابو است.

حامودی علی، ۶۷ ساله، مسلمانی از روستای بوینا، پدر ۱۰ فرزند است، که چهارتایشان در نیروی دفاعی خدمت کرده‌اند و حامودی احمد علی حین انجام وظیفه در غزه، در سال ۲۰۰۳ کشته شد.

علی گفت هنگامی که پسرش کشته شد، بسیاری از همسایگانش به مراسم سوگواری نیامدند. گفت هنوز احساس می‌کند از جامعه‌ی خود طرد شده است.

علی گفت «من از جامعه‌ای مسلمان می‌آیم، و به مسلمانی خودم افتخار می‌کنم؛ وطن من اسرائیل است و به اسرائیلی بودن خودم افتخار می‌کنم».

وی گفت درد مرگ او را هیچ‌ گاه کمرنگ نشد. «تا امروز، هر شب برای او گریه می‌کنم».

علی گفت از برنامه‌ی گردش دوشنبه‌ها در چشمه‌های آب‌گرم خوشش می‌آید، فرصتی است برای آشنایی با گروهی متنوع و معاشرت در فضایی آرام و صمیمی.

گروه، ناهار مفصلی از ماهی و جوجه‌ی کبابی در رستوران پارک صرف کردند. سپس به سخنرانی دکتر یاکوف وینبرگ روانشناس درباره‌ی سر کردن با اندوه گوش کردند.

علی و سلامه گفتند که غم از دست دادن فرزندانشان، که هر دو در تیپ جیواتی در جنگ نظارت کویر خدمت کرده بودند، فشار کمرشکن مالی برای هر دو خانواده به بار آورد. با وجود کمک‌ مالی ماهانه‌ی وزارت دفاع، سلامه گفت «ما دست به دهان‌ایم زیرا دیگر حواسی برای رسیدگی به امور مالی نداریم؛‌ بیش از هرچیزی به فکر حفظ وحدت خانواده‌ایم». هم‌خانواده به خانواده‌هایی که نیاز مالی دارند کمک‌های مالی می‌کند.

سلامه گفت «من واقعا فعالیت‌های هم‌خانواده را تقدیر می‌کنم. کار مقدسی است. تازه، با همه‌ی خانواده‌ها هم رابطه‌ای بسیار زیبا دارند».

خدمات سازمان هم‌خانواده در حال حاضر خدمات خود را در اختیار ۴۵ خانواده‌ی عرب‌زبان گذاشته است. بنا به گفته‌ی اورن، از کارکنان این سازمان، کارکنان به خانواده‌های سوگوار در روزهای عزاداری سر می‌زنند تا به آنها کمک روحی کرده‌ باشند.

وی گفت خانواده‌های عرب‌زبان از دیدار با کارکنان سازمان هم‌خانواده که به ملاقات آنها می‌روند بسیار خوشحال می‌شوند.

احمد حمید، از جامعه‌ی چرکس‌های ریحانیا، نزدیک سافد، به خاطر داشت که اندکی پس از کشته شدن پسرش، ابراهیم، که حین انجام وظیفه در جنگ نظارتی کویر در غزه در ۲۰۰۲ کشته شد، کارکنان هم‌خانواده به خانه‌ی او آمدند. «احساس کردم برای من ارزش زیادی قائل شده‌اند،‌ وقتی آنها را در خانه‌ی خود دیدم».

در اسرائیل تنها ۴۸۰۰ چرکس زندگی می‌کنند که اکثرا در دو روستا در جلیله ساکن‌اند. سالانه حدود ۴۰ نفر واجد شرایط خدمت سربازی‌اند. حمید گفت، اگرچه چرکس‌ها عرب‌زبان‌اند، اما با دیگر جامعه‌های عرب‌زبان اسرائيل نمی‌جوشند. وی گفت اما هم‌خانواده، به وی امکان این را داد که در بیرون از جامعه‌ی کوچک خویش سوگواری کند و این خود درد او را اندکی تسکین داد. این «به ما توان می‌دهد که به درد خود فائق بیاییم».