وزیر دفاع جمهوری اسلامی که برای دیداری به سوریه رفته است، در یک کنفرانس خبری مشترک با همتای سوری خود، بار دیگر آمادگی ایران را برای شرکت در بازسازی سوریه اعلام کرد. وی همزمان ادعا کرد که «به هیچ طرف ثالثی اجازه دخالت در روابط دو کشور را نمی‌دهیم».

به گزارش رادیو فردا، امیر حاتمی روز یکشنبه چهارم شهریور در دیدار با همتای سوری‌اش گفت که «‌آزادسازی کامل سرزمین سوریه بهانه را از بیگانگان برای مداخله در امور منطقه خواهد گرفت».

وی گفته که «حفظ تمامیت ارضی سوریه موجب ثبات این کشور و ثبات در منطقه خواهد شد».

براساس این گزارش، بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه، در دیدار با وزیر دفاع ایران گفته است که «تمامی شایعات و فرافکنی‌ها» تاثیری «در ارتباط مستحکم‌» دو کشور «نخواهد داشت».

وزیر دفاع ایران روز یکشنبه برای انجام سفری دو روزه وارد دمشق پایتخت سوریه شد.

اسرائیل در دو سال گذشته اخراج نیروهای ایران و متحدانش از سوریه و به ویژه از مناطق مرزی این کشور با اسرائیل را در دستور کار برنامه‌های سیاسی و حملات نظامی خود قرار داده است.

نخست‌وزیر اسرائیل تیرماه امسال گفت که در دیدار با رئیس‌جمهوری روسیه پیام روشن‌اش این بود که کشورش مخالف هرگونه حضور ایران در سوریه است.

خبرگزاری رویترز گزارش داد که بنیامین نتانیاهو به ولادیمیر پوتین گفته کشورش قصد سرنگونی بشار اسد را ندارد اما مسکو باید ایران را به ترک سوریه فرا بخواند.

روسیه با استقرار نیروهای خود در مرز اسرائیل و سوریه، به‌دنبال آن است که از نگرانی‌های اسرائیل در مورد گسترش نفوذ جمهوری اسلامی ایران در منطقه بکاهد. هرچند رهبران اسرائیل تاکید کرده‌اند خواستار خروج کامل نیروهای ایرانی از سوریه هستند.

ولادیمیر پوتین اردیبهشت ماه امسال در دیدار با بشار اسد گفته بود که در مرحله استقرار صلح در سوریه، نظامیان خارجی باید این کشور را ترک کنند.

بعد از آن هم الکساندر لاورنتیف، فرستاده پوتین در امور سوریه، تاکید کرد که این هشدار شامل نیروهای ایرانی و حزب‌الله لبنان هم می‌شود.

با این حال وزارت خارجه ایران در واکنش به این سخنان اعلام کرد که سیاست‌های جمهوری اسلامی مستقل است و کسی نمی‌تواند ایران را مجبور به کاری کند.

علاوه بر مواضع اسرائیل، جان بولتون، مشاور امنیت ملی ایالات متحده، نیز روز اول شهریور در دیدار با همتای روس خود، نیکلای پاتروشف، تاکید کرد که خروج همه نیروهای ایرانی از سوریه برای واشینگتن اولویت دارد.

مشارکت ایران در بازسازی سوریه
وزیر دفاع ایران در دیدار با علی ایوب همتای سوری خود همچنین گفت که «توافق شده» است جمهوری اسلامی در بازسازی سوریه مشارکت داشته باشد.

وی تاکید کرد که ایران «از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های خوبی در این زمینه برخوردار است».

ایران و روسیه از حامیان اصلی بشار اسد در جنگ داخلی هفت ساله این کشور هستند که صدها هزار کشته و میلیون‌ها آواره بر جای گذاشته است.

یحیی رحیم صفوی،دستیار ویژه رهبر جمهوری اسلامی در امور نظامی، ۲۸ بهمن پارسال در یک سخنرانی گفته بود ایران باید هزینه‌هایی که در سوریه کرده است را از طریق «نفت، گاز و معادن فسفات» این کشور «برگرداند».

ایران در سال‌های گذشته کمک‌های مالی زیادی به سوریه کرده‌ است که از جمله آنها ایجاد دو خط اعتباری یک میلیارد دلاری و ۳.۶ میلیارد دلاری برای صادرات کالا به این کشور است.

ایران و سوریه همچنین توافق‌نامه‌های متعددی را در زمینه سرمایه‌گذاری در حوزه نفت، برق، انرژی و دیگر حوزه‌های صنعتی به امضا رسانده‌اند.

خبرگزاری بلومبرگ سال ۹۴ بر اساس برآورد‌ها و تحقیقات اعلام کرده بود که تهران سالانه شش میلیارد دلار هزینه حکومت اسد می‌کند و در مواردی این کمک مبلغی تا ۱۵ میلیارد دلار را در بر گرفته‌ است.

تکرار تجربه‌ی عراق؟
رادیو آلمان نوشته: تاکید مکرر مقامات جمهوری اسلامی مبنی بر آمادگی ایران برای شرکت در بازسازی سوریه، می‌تواند حاکی از آن باشد که انتظارات ایران در این زمینه برآورده نشده است.

پیش‌تر حسن روحانی، رئیس‌جمهوری اسلامی و محمد جواد ظریف وزیر خارجه و نیز برخی فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در گفت‌وگوهای خود با مقامات سوری، آمادگی ایران را برای شرکت در بازسازی این کشور پس از پایان جنگ اعلام کرده بودند.

برخی رسانه‌های ایران پیش‌تر هشدار داده بودند که روسیه در موضوع بازسازی سوریه ایران را دور زده است. سایت تابناک، نزدیک به محسن رضایی در تاریخ ۲۷ دیماه ۹۶ نوشت: «بنا بر توافق صورت گرفته بین دولت‌های روسیه و سوریه، تا حدودی ایران و شرکت‌های ایرانی از فرایند بازسازی و سرمایه‌گذاری در این کشور کنار گذاشته شده‌اند و حتی در بخش‌هایی، کنسرسیومی بین دولت روسیه و سوریه تشکیل شده است و اگر ایران بخواهد در فرایند بازسازی سوریه شرکت کند، باید با روس‌ها وارد مذاکره شود.»

چندی پیش چین نیز از برنامه‌های خود برای حضور در سوریه و مشارکت فعال در بازسازی این کشور پرده برداشت. با توجه به قدرت عظیم مالی و نفوذ چین، با ورود پکن به بازسازی سوریه جای جمهوری اسلامی، که خود با مشکلات اقتصادی و کمبود سرمایه‌گذاری روبروست، تنگ‌تر از پیش می‌شود.

به نظر می‌رسد که با این تحولات جایگاه جمهوری اسلامی در آینده سوریه بیش از پیش متزلزل شده است و به گونه‌ای تجربه‌ی ناکام جمهوری اسلامی برای شرکت در بازسازی عراق می‌تواند در سوریه نیز تکرار شود.